35 KILOMETER RUGGEN

Hele stukken tekst herinner je je nog van dat boek van lang geleden, de illustraties kun je nog natekenen – maar het boek zelf heb je niet meer....

Toen de inboedel van het ouderlijk huis was verdeeld en opgeruimd, bleek het boek dat in de familie jarenlang met grote eerbied was ingekeken, op raadselachtige wijze te zijn verdwenen. In de boekenkast had het steeds op dezelfde plek gestaan, de stoffen rug pontificaal in het zicht, als een vorst te midden van zijn onderdanen. De Zeilsport, geschreven door H.C.A. van Kampen (eerste druk 1923), was de rijkste bron van kennis op zeilgebied, de zeilbijbel van de familie, die bij vlagen ijverig werd geraadpleegd of met een dromerige blik bekeken, afhankelijk van de leeftijd die de lezer had.

Nog altijd nestelt de inleiding van het boek zich als een schilderij in de geest: ‘De zeilsport is niet gemakkelijk, ze eischt niet alleen een koel hoofd en een stevige vuist, maar ook kennis van het schip en zijn eigenschappen, van het weer, het water en den wind. Juist daardoor onderscheidt de zeilsport zich van vele andere takken van sport; zeilen is een sport van hoogere orde dan auto-rijden, voetballen of tennissen, het staat ook hooger dan zwemmen en roeien, waarbij eenzelfde beweging uit den treure herhaald wordt, en verheft zich zeker ver boven motorbootvaren, waarbij een doode kracht, de motor, het werk doet, een kracht die door een beweging met een handle naar believen aan het werk gezet of uitgeschakeld wordt.’

Zo’n boek wil je terug.

Vijf tot tien jaar geleden was het vanzelfsprekend om daarvoor een lange speurtocht te ondernemen langs een ketting van antiquariaten. Nu is er internet. Zitvleesbevorderend, maar effectief. Op google ontvouwt de route van de digitale zoektocht zich in een rijkdom aan websites: het Belgische Boekenverkoper.nl. (geen score), het Europees georiënteerde AntiQbook.nl (9 titels, waaronder een vierde druk, 1940-’45 – ‘Uitgave aanbevolen door de Verbonden Nederlandschen Watersport-vereenigingen en door den Koninklijken Nederlandschen Toeristenbond A.N.W.B.’ –, een vijfde druk en een zevende, ‘geheel herschreven, druk uit 1968), Speurders.nl (niets in de aanbieding), Marktplaats.nl (1 exemplaar), Mascato Books.nl (een zesde en zevende druk), antiquariaat A. Kok & Zn (idem) en Leijtze Pleijn in het Zuidoost-Drentse Benneveld (een tweede ‘herziene en vermeerderde druk’). De prijzen variëren van 15 tot 94 euro. Duur? Een schilderij van Klimt is duur.

De sensationeelste aanbieding van de zeilbijbel staat op een website waarvan de naam, 2Uiltjes.nl, niet direct aan sensatie doet denken. Het antiquariaat, een hobby van de eigenaar, beschikt over slechts één exemplaar, maar dat is wel een eerste druk. Het boek is vervat in een oud en wat sleets ogende blauwe band met daarop de foto van een zeilende platbodem in het venster van een goudkleurige patrijspoort. Dick Pleijsier, de eigenaar, bevestigt nog eens door de telefoon dat het inderdaad een eerste druk is – en dat wil je graag horen, want als je op zo’n zeldzaam exemplaar stuit is de eerste impuls: argwaan, en de tweede: onzekerheid. En de prijs? Geld hoort in dit soort zaken eigenlijk geen rol te spelen. Maar vooruit: 75 euro.

Veel antiquariaten, en ook particuliere verkopers, zijn aangesloten bij een centrale website voor Nederlandstalige tweedehands boeken, namelijk www.boekwinkeltjes.nl., een attractief verzamelpunt voor de consument dat in 2001 is opgezet door Eric Kaizer (55) uit Assen. Zijn site is gelinkt aan die van 2720 ‘boekwinkeltjes’, waaronder de al eerder genoemde antiquariaten, met een totale verzameling van 1.676.238 boeken – wat volgens Kaizer overeenkomt met zo’n 35 kilometer aan boekenruggen. De score op boekwinkeltjes.nl is als het ware een optelsom van wat je elders kunt vinden – in het geval van Van Kampens zeilbijbel: 16 exemplaren.

Kaizer zette eind jaren negentig samen met een collega-antiquaar zijn eerste, bescheiden stappen op het internet en zag algauw een potentiële groeimarkt voor zich opdoemen. De eerste tijd nam het aantal aanmeldingen op zijn site jaarlijks met 100 procent toe, en inmiddels, zegt hij, heeft hij een omzet van 3,6 miljoen euro, een boekenzoekdienst en een aanbod op vrijwel alle gebieden: fictie, non-fictie, gespecialiseerde boeken, strips en zelfs cd’s en dvd’s.

Kaizer is ‘nog niet’ rijk geworden van zijn website, maar de vooruitzichten zijn goed, zegt hij: hij registreert zo’n zevenduizend bezoekers per dag, en groei zit er nog steeds in. Zijn inkomsten haalt hij uit advertenties en uit de bijdragen die particulieren en antiquariaten moeten betalen voor hun aanbiedingen op zijn site: respectievelijk 1 euro per maand voor maximaal vijftig titels en 18 euro voor maximaal duizend titels.

Bestellingen op zijn website worden automatisch doorgeklikt naar de desbetreffende verkoper – een handeling die eenvoudiger is dan een keuze te maken uit 16 exemplaren met grote onderlinge verschillen in uitvoering en ouderdom, want wat kies je dan? Die sensationele eerste druk, een collector’s item, in een taal die we allang niet meer schrijven? Of een geheel herschreven, zevende druk van 1968, waarin het oorspronkelijke karakter van de Van Kampen misschien wel grof geweld is aangedaan? Je wilt de echte Van Kampen terug. En hem opnieuw in hedendaags Nederlands kunnen lezen. Dus? Goed dan: zesde herziene en vermeerderde druk, 1956, antiquariaat Het Riet in Kommerzijl. ‘Gebonden, groot formaat, 533 blz. in zeer goede staat. Een absolute must voor de zeilliefhebber.’ Prijs: 22,50 euro, exclusief verzendkosten. Jazeker, dat is heel goedkoop.

Meer over