2006 wordt jaar van waarheid voor kranten

Nieuws is gratis. Vanwege dat idee daalt de oplage van grote kranten jaarlijks met enkele procenten. Met nieuwe initiatieven proberen uitgevers de neerwaartse trend te stuiten....

Het radioprogramma Stand.NL legde de luisteraars dinsdag de volgendestelling voor: kranten worden overbodig. Een kwart van de Nederlanders ishet hiermee eens, driekwart mee oneens.

Dit is het eerste positieve geluid over de toekomst van de krant. Bij dagbladuitgevers klonken maandag sombere nieuwjaarsboodschappen. Ze warennog niet uitgesproken of het oplage-instituut HOI presenteerde negatievecijfers over het derde kwartaal van 2005.

Voor de grote kranten geldt: het nieuwe AD - in de min; de Volkskrant- in de min; De Telegraaf - in de min; NRC Handelsblad - in de min. Derendementen zijn nog altijd goed, zeggen de uitgevers. Maar de oplages enadvertentie-inkomsten staan zo onder druk dat dit jaar moet wordeningegrepen.

De neerwaartse trend werd een paar jaar geleden ingezet. Jaarlijkslevert de krant enkele procenten in. Langzaam maar zeker worden deproblemen nijpender. De totale verspreide oplage van de Nederlandse kranten(inclusief gratis proefabonnementen) daalde tussen 2002 en 2005 met eenhalf miljoen kranten tot 3.851.265.

2006 is voor veel titels het jaar van de waarheid: opnieuw zullenregionale kranten worden samengevoegd, de nieuwe AD-fusiekrant van deuitgeverijen PCM en Wegener zal zich na een moeizame start moeten bewijzen,De Telegraaf, de Volkskrant en NRC Handelsblad zullen met gewaagde initiatieven trachten het tij te keren.

Bij De Telegraaf werden eind 2005 al forse saneringen aangekondigd. Deeerste tweehonderd ontslagen zijn een feit. De buitenlandsecorrespondenten worden teruggeroepen en vervangen door freelancers.

Ook de andere grote uitgevers, PCM en Wegener, voorzien nieuwesaneringsoperaties. Bestuursvoorzitter Theo Bouwman van PCM liet maandagin zijn nieuwjaarsboodschap weten dat de redacties hiervan niet langerworden gevrijwaard. Jan Bonjer, directeur/hoofdredacteur van de nieuweAD-fusiekrant, ten slotte kondigde in een intern memo aan dat ook hijopnieuw wordt gedwongen te snijden in de kosten. 'Voor 2006 begroten we eennulgroei van het aantal vaste abonnees, dat is zeer ambitieus', schreefBonjer in zijn nieuwjaarsgroet.

Al zijn er betere vooruitzichten voor de economie en is er enigvertrouwen in herstel van de advertentiemarkt. Toch, zei Bouwman van PCM, 'zullen wij op alle terreinen effectiever en goedkoper moeten werken omruimte te kunnen vrijmaken voor investeringen in nieuwe media enmiddelen'.

De drie grote uitgevers zullen 2006 aangrijpen om nieuwe initiatievente ontplooien om hun winstcijfers op niveau te houden. Bij PCM, waar ondereigenaar Apax het rendementsdenken zijn intrede deed, beginnen in hetvoorjaar twee grote projecten: Volkskrant Banen (als tegenhanger vanIntermediair) en nrc.next (een ochtendeditie op halfformaat van NRCHandelsblad). PCM wil daarnaast verder met radio- en tv-projecten.

Uitgevers de Telegraaf en Wegener zitten evenmin stil. Wegener doet aanproductvernieuwing (nieuwe formaten, ineenschuiven van titels), deTelegraaf pleegt acquisities (overname datingsites, belang in SBSinternationaal).

De noodzaak tot dit alles is des te groter omdat naast conjunctureletegenspoed (advertenties) de krant kampt met problemen van structureleaard: hij verliest als primaire nieuwsbron aan functie. Weliswaar staathiertegenover dat de internetsites van de dagbladen sterk groeien, maar diecompenseren niet het verlies aan inkomsten.

Nieuws wordt door nieuwe generaties beschouwd als iets dat je gratiskrijgt op papier, via radio, tv of het internet. Volgens Bouwman zal ditonvermijdelijk zijn effecten hebben op de kwaliteit van het gebodene. Maarnoodzakelijke inkrimpingen van redacties, zei Bouwman, 'zou vooralschadelijk zijn voor de samenleving als geheel; zonder adequatejournalistieke duiding en opinievorming is geen goed functionerendedemocratie mogelijk'.

Meer over