ColumnSheila Sitalsing

Zullen ze in Kiev ook weleens ‘Fuck the EU’ denken?

null Beeld
Sheila Sitalsing

Ergens in de vorige Oekraïnecrisis, nadat Oekraïners massaal de straat waren opgegaan om vóór de Europese Unie te demonstreren met een verbluffende hartstocht die je bij burgers binnen het blok zelden aantreft, hadden we het ‘Fuck the EU’-incident. Het was begin 2014, er waren uitgelekte bandopnames van een telefoongesprek tussen Victoria Nuland, Amerikaans onderminister, en de Amerikaanse ambassadeur in Kiev opgedoken, waarin ze een oplossing voor de Oekraïense regeringscrisis aan het bespreken waren. Ze deden dat met dezelfde vanzelfsprekendheid waarmee de VS decennialang met wisselend succes de orde in allerhande buitenlanden hebben bedisseld, van Latijns-Amerika tot Zuidoost-Azië. De VN konden misschien helpen, dacht Nuland, aan de Europese Unie had je geen bal: ‘You know, fuck the EU.’

Daar kwamen snel excuses voor, maar iedereen wist: Nuland had gelijk. Wanneer het erop aankomt, wanneer waarden in het geding zijn, veiligheid, principes en verdragen, wanneer de internationale orde verdedigd moet worden, gaat de EU nerveus en langdurig vergaderen. Achter de gesloten deuren kolkt alras de onenigheid die vervolgens tussen de kieren naar buiten sijpelt, om opgedweild te worden door de pers.

De EU ‘worstelt’, kopte de Financial Times dinsdag. Rusland jaagt regenwolken over Oekraïne, en de lidstaten kunnen het er niet over eens worden bij welke druppel ze zullen zeggen: en nu is de emmer vol. Noch over wat ze vervolgens zullen doen. Sancties tegen Rusland, maar welke?

‘Stevige sancties’ in EU-verband, als het aan Nederland ligt, antwoordde premier Rutte vrijdagmiddag op vragen van de pers. Handelssancties dus wellicht, uitsluiting van het bankverkeer, iets anders misschien. Het zal in elk geval een ‘onwaarschijnlijk harde reactie’ zijn, met ‘strenge sanctiepakketten’. Omdat ‘hier iets fundamenteels speelt: het principe dat je met je handen afblijft van andere landen.’ Rutte memoreerde dat Nederland ‘een van de grootste investeerders in Rusland is’.

Geen militaire sancties dus: ‘Er is geen spráke van dat we Nederlandse soldaten naar Oekraïne sturen.’ Onthoud: ‘geen spráke’. Wel wil Nederland bijdragen aan de verdediging van Oekraïne, maar of dat in de vorm van training of materieel zal zijn, ‘daar gaan we in het openbaar niets over zeggen.’ Rutte denkt dat ‘Europa héél veel kan doen, absoluut.’ Aan ons zal het niet liggen.

Ondertussen blijft Duitsland wankelmoedig over het gebruik van Nord Stream 2, de gaspijpleiding uit Rusland waarvan Kiev zegt: doe nou even niet. Ondertussen stuurde EU-broederstaat Kroatië afgelopen week een minister naar Moskou om in grote vriendschap de goede banden tussen beide landen te prijzen, alsmede de grote stroom Russische toeristen die jaarlijks in Kroatië hun geld komen uitgeven. Ondertussen klikken de Amerikanen over ‘ruzie’. Ondertussen wordt er zorgelijk gespeculeerd over gaskranen, ver weg in Rusland en dichtbij in Groningen.

Tegenover de NOS zette Illia Ponomarenko, defensiejournalist bij de Engelstalige nieuwssite The Kyiv Independent uiteen wat er op het spel staat : ‘Een grootschalige oorlog in het hart van Europa, met een enorme vluchtelingencrisis tot gevolg.’ Dat was slim van Ponomarenko: noem het woord ‘vluchtelingenstroom’ en diverse EU-lidstaten blijken plots heel kordaat te kunnen opereren. In een oogwenk trekken ze hekken op, sturen ze manschappen naar de grenzen die –al dan niet met de zegen van de autoriteiten – ijverig aan het terugduwen slaan. Wellicht inspireert dit doembeeld tot iets dapperder terugblaffen tegen de Russische agressor. Ook bij een ‘kleine’ inval.

In Kiev zullen ze dezer dagen vaak aan Nulands verwensing denken.

Meer over