Columnmax pam

Zonder al die stress over stress zou het aantal burn-outs drastisch dalen, vermoed ik

null Beeld
Max Pam

Afgelopen zaterdag stond in de Volkskrant een interview waarvan ik de inhoud uit eigen ervaring van a tot z kan beamen. Soms openbaart iemand een inzicht dat ook weleens bij jezelf is opgekomen, maar dat je nooit zo bewust en trefzeker hebt kunnen formuleren. Het interview waar ik op doel is dat met Sonia Lupien, een Nederlandse stressonderzoeker die hoogleraar is aan de medische faculteit van de universiteit van Montreal. De twee kernzinnen uit het interview, waarin ik mij onmiddellijk kon vinden, luiden: ‘Wij zijn veel te bang gemaakt voor stress’ en ‘stress is zo’n beetje het beste wat ons als mensheid is overkomen’.

Vooral die laatste gedachte spreekt mij erg aan, want ik heb ervaren dat het in het leven niet gaat zonder stress. Een beetje stress is eigenlijk wel lekker, veel stress kan spannend en opwindend zijn, alleen te veel stress moet je zien te vermijden. Hoeveel te veel stress is weet ik ook niet precies, want stress is voor eenieder verschillend en openbaart zich ook steeds anders. Dat is nou juist weer het aardige aan stress.

De dirigent Leonard Bernstein heeft eens gezegd dat hij zijn beste prestaties heeft geleverd telkens als hij net te weinig tijd had om zijn plannen uit te voeren. Als je moet, gaat het soms helemaal vanzelf. Dan lijkt wat je doet op met lange halen schaatsen over donkerzwart ijs. Die inspanning is verrukkelijk. Vergeleken daarbij zijn het streven naar rust en het opzoeken van stilte slechts triviale bezigheden. Niets is lamlendiger dan de opvatting dat wij af en toe ‘ons hoofd moeten leegmaken’. In plaats daarvan is het veel verstandiger alles wat in je hoofd zit opnieuw te ordenen. Niet de leegte, maar de herordening leidt tot nieuwe gedachten.

Volgens Sonia Lupien zijn wakker worden en opstaan meteen de eerste stressmomenten van de dag. Ik vermoed dat daarom zoveel mensen het heerlijk vinden om juist dan een sigaret te roken. Zelf sta ik weleens op om ongeschoren, ongewassen en met afgezakte pyjamabroek achter mijn computer plaats te nemen om te gaan schaken. Het liefst partijtjes met één of twee minuten bedenktijd. Hoe korter en sneller hoe beter. En dan wakker het raam uit staren, waar op straat de eerste mensen alweer naar hun werk snellen. Dat is een stuk prettiger dan je nog eens depressief in bed om te draaien en te besluiten dat het bed verlaten nog wel even op zich kan laten wachten.

Door lezers wordt me vaak gevraagd of een columnist van al die deadlines niet gek wordt. Mooi woord trouwens, deadline. Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog trok men om de provisorisch gebouwde gevangenissen een cirkel en werd de gevangene die ook maar één teen over die lijn durfde te zetten, stante pede doodgeschoten. Aan die lezers antwoord ik altijd: juist niet! Het is gemakkelijker om elke dag een stukje te schrijven dan een keer in de twee weken. Wie een keer in de twee weken schrijft, is al dagen van tevoren bezig een onderwerp te zoeken. Twijfels hoe je zo’n stukje moet aanpakken, slaan toe. Maar wie elke dag moet schrijven, gaat zitten, heeft een onderwerp en weet zonder na te denken hoe het moet. Stress is de oplossing én de uitvoering. Mentale druk drijft je naar een hoger bewustzijn en een hoger niveau.

Sonia Lupien maakte een paar prachtige opmerkingen. Dat stress het geheugen stimuleert, want als je eenmaal een trompetterende mammoet bent tegengekomen, moet je wel onthouden waar de plek van de ontmoeting was – om die voortaan te kunnen vermijden. Erg herkenbaar vond ik ook haar observatie dat veel mensen bij ruzies in hun verhouding de neiging hebben om een boze brief te schrijven aan hun partner. Hoe vaak heb ik dat niet gedaan? Meestal wordt zo’n brief niet eens verstuurd, maar dat geeft niet, want het gaat erom dat je problemen voor jezelf formuleert. Waarover je samen niet praten kunt, daarover moet je schrijven. Maar zo’n brief versturen is weer wat anders. Toch is zo’n brief ook weleens mijn vingers ontglipt, maar het waren nooit de beste brieven – eerder waren het brieven waarover je je achteraf moest schamen.

Stress heeft ook medische nadelen, maar volgens Sonia Lupien is de meeste angst voor stress ons aangepraat. Zelf vermoed ik dat, als wij zouden ophouden met al dat gestres over stress, het aantal burn-outs en andere modeziekten drastisch zou dalen. Om überhaupt een opdracht met succes te kunnen voltooien, heb je nu eenmaal stress nodig. Maak je daarom niet zo druk over stress. Relax en probeer van stress te genieten. En probeer, voordat ze u doodschieten, de deadline te halen – telkens opnieuw.

Meer over