Commentaar

Zolang de overheid de handel beperkt, moet de overheid borg staan

De financiële steunpakketten belanden nu in misschien wel de ingewikkeldste fase, die van de afbouw.

Een leeg terras op een druilerige dag in het centrum van Arnhem. Beeld ANP
Een leeg terras op een druilerige dag in het centrum van Arnhem.Beeld ANP

Een jaar geleden dacht het kabinet het ergste gehad te hebben. Eind mei 2020 presenteerden de ministers Hoekstra, Koolmees en Wiebes weliswaar de tweede ronde van hun miljardenpakket aan coronasteun voor de economie, maar ze bereidden ondernemend Nederland voor op gure tijden: dit kon zo niet eeuwig doorgaan, bedrijven en werkenden moesten het na de zomer weer zelf gaan rooien. En dat ging pijn doen, vertelde Koolmees erbij. ‘Er zullen sectoren zijn die hun verdienmodel structureel moeten aanpassen.’

Niet voor het laatst werden ze ingehaald door nieuwe virusvarianten en nieuwe lockdowns. En zo stonden Hoekstra, Koolmees en nieuwkomer Blok donderdag de vijfde ronde aan te kondigen. De rekening bedraagt inmiddels 66 miljard euro, verdeeld over 238 steunmaatregelen – de Rekenkamer houdt het op dagelijkse basis bij. Het kabinet rekent op nog zo’n 15 miljard euro meer.

En, het moet gezegd: met spectaculair effect. Na een jaar waarin hele sectoren werden platgelegd, is de economische neergang veel minder ingrijpend geworden dan werd gevreesd. Vrijwel nergens zijn zo weinig banen verloren ­gegaan als in Nederland, de economische prognoses wijzen op groots economisch herstel. De coronasteun gaat de lespakketten in als een overtuigend voorbeeld van succesvolle overheidsinterventie.

Nu het einde echt in zicht is, breekt voor het kabinet misschien wel de ingewikkeldste fase aan: die van de afbouw. Terwijl veel economen er steeds luider voor pleiten om nu snel terug te keren naar gewone omstandigheden, zijn de bewindslieden voorzichtig. Veel ondernemers zijn immers door al hun reserves heen en kampen met hoge schulden. Te snel afbouwen kan de jubelstemming in de zomer verpesten als daardoor alsnog een ontslaggolf volgt.

Uiteraard heeft het Centraal Planbureau gelijk met de wens om zo snel mogelijk terug te keren naar de normale economische dynamiek, maar dat zal pas echt lukken zodra ook weer sprake is van normale ondernemersrisico’s. Als blijkt dat het spel van vraag en aanbod na de crisis structureel is veranderd, omdat we ons anders blijven gedragen, zullen ondernemers daar op eigen kracht mee moeten leren omgaan.

Zolang het echter de overheid is die nog steeds allerlei beperkingen oplegt, is het ook de overheid die borg moet blijven staan. Nog een paar maanden, dan geldt hopelijk weer de tucht van de markt.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over