Commentaar

Zelfs déze paus zal niet kunnen verhinderen dat misbruikzaken blijven opspelen

Aan de opening van de Franse beerput ging een lange periode van zwijgen en wegkijken vooraf.

Paus Franciscus Beeld EPA
Paus FranciscusBeeld EPA

Het verleden van de rooms-katholieke kerk laat zich niet beteugelen: tussen 1950 en 2020 zijn 216 duizend kinderen door geestelijken misbruikt. De meeste gevallen – het waren er meer dan gevreesd – stammen uit de tijd vóór 1990, toen de moederkerk nog een belangrijker rol speelde in het maatschappelijk leven dan tegenwoordig. Bij de misbruikzaken, die door een onafhankelijke commissie zijn onderzocht, waren zo’n 3.000 leden van de clerus betrokken. De commissie toonde zich ontsteld over ‘de wreedheid en het sadisme’ waaraan veel plegers zich te buiten zijn gegaan.

Het 2.500 pagina’s tellende relaas stemt nogal moedeloos. Het is de zoveelste in een lange reeks onthullingen over seksueel misbruik binnen de rooms-katholieke kerk. En ook nu ging er een lange periode van stilzwijgen, afdekken en wegkijken aan vooraf. Ook in dit geval heeft het jaren geduurd voordat de kerk zich bereid toonde om een commissie inzage te geven in haar eigen archieven. Pas nadat de aartsbisschop van Lyon in 2019 tot zes maanden voorwaardelijke gevangenisstraf was veroordeeld omdat hij seksueel misbruik van een priester niet had gemeld, kwamen de Franse kerkleiders tot het inzicht dat zij beter aan een onderzoek konden meewerken.

Temeer omdat ook paus Franciscus ernst leek te maken met het probleem dat de rooms-katholieke kerk al zo lang plaagt. Over misbruik van minderjarigen zei de paus: ‘Het is iets monsterlijks, het is erger dan wat ook.’ Hij belegde een speciale synode (kerkvergadering) over misbruik en hij merkt misbruik niet langer uitsluitend aan als een zonde en een vergrijp tegen het celibaat, maar ook als ‘misdrijf tegen de waardigheid van een persoon’.

Toch heeft deze welwillende paus in de achtenhalf jaar die al sinds z’n beroeping zijn verstreken niet kunnen verhinderen dat op gezette tijden misbruikschandalen aan het licht komen. Dit heeft enerzijds juist te maken met de openheid die hij wil betrachten: hij doorbreekt het stilzwijgen dat misbruik van oudsher omgaf. Anderzijds tekent het Franse misbruikschandaal de onmacht van de paus. Misbruik door priesters wordt alom in verband gebracht met het celibaat en met de verkrampte omgang met seksualiteit die daaruit zou voortkomen. Zelfs als de paus de verplichting tot seksuele onthouding zou wíllen opheffen, zou hij het niet kúnnen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over