De KwestiePeter de Waard

Wordt kraken in de EU het nieuwe wonen?

Het is al veertig jaar geleden dat het nieuws in Nederland werd beheerst door de krakersrellen. Amsterdam stond in vuur en vlam, niet alleen op de kroningsdag van Beatrix, ook bij de ontruimingen van de Groote Keijser, De Grote Wetering en Lucky Luyk.

Ondanks het feit dat krakers de maatschappij iets probeerden terug te geven, zoals eetcafés en exposities, werden ze nooit echt populair in Nederland, vooral omdat de ontruimingen met nogal wat geweld en vernielingen gepaard gingen. Op 1 oktober 2010 – over twee weken exact tien jaar geleden – werd kraken dan ook wettelijk verboden. Wie het toch doet, riskeert 1 jaar gevangenisstraf.

Over kraakacties in Nederland hoor je zelden meer. Maar wereldwijd groeit het fenomeen. Princeton-econoom Alan Krueger schatte het aantal krakers al vele jaren geleden tussen de 400- en 600 miljoen. In het boek The Shadow City voorspelde auteur Robert Neuwirth dat het aantal wereldwijd zou oplopen tot twee miljard in 2030 en drie miljard in 2050 (eenderde van de wereldbevolking), waarbij hij ook iedereen meerekende die illegaal een huisje had op land van een ander.

Institut Cerdà, een Spaanse denktank, stelde onlangs dat het aantal gekraakte panden in Spanje de laatste vijf jaar met bijna 60 procent is gestegen tot honderdduizend. ‘En daarbij tellen niet de panden mee waarvan de bewoners al heel lang hun huur niet meer betalen.’ Omdat huiseigenaren eind deze maand mensen met huurachterstand uit woning kunnen zetten, zou het kraken een nieuwe impuls kunnen krijgen. Ze moeten érgens wonen. Sociale huurwoningen telt Spanje amper: slechts 2 procent van alle huurwoningen. In Nederland is dat 30 procent.

Eenderde van het aantal leegstaande woningen in Europa (zo’n drie miljoen ) is in Spanje te vinden. Meestal zijn ze als tweede woningen neergezet door projectontwikkelaars in de hoop op waardevermeerdering. Het kraken van eerste woningen is strafbaar.

Maar Spaanse rechters zijn veel coulanter voor de krakers als het om tweede, derde of hele blokken met leegstaande vakantiewoningen gaat. Meestal zijn krakers daar alleen via een civiele procedure uit te krijgen. Vaak weten de eigenaren niet eens dat er in die leegstaande panden krakers (okupas genoemd) zitten. Daar komen ze pas maanden later achter.

Door de groeiende ongelijkheid, waarbij sommige burgers drie of vier woningen hebben en anderen zich niet eens één woning kunnen permitteren, lijkt de kraakbeweging in Europa een nieuwe impuls te kunnen krijgen. Of dat ook het geval is in Nederland is afwachten. Niemand wil een herhaling van de rellen van de jaren tachtig. Maar als huren sneller blijven stijgen dan de inkomens, is kraken vroeg of laat de enige uitkomst voor woningzoekenden.

De nieuwe krakers kunnen dan weleens een heldenstatus à la Robin Hood krijgen.

Meer over