Opinie

Wees ook kritisch over de onwelgevallige zaken van het betaalde voetbal

Mooi zo’n rapport over de maatschappelijke impact van betaald voetbal in Nederland. Maar wees ook kritisch en toon de onwelgevallige zaken, betoogt Agnes Elling.

De Oranjevrouwen tijdens een training op de KNVB Campus.  Beeld ANP
De Oranjevrouwen tijdens een training op de KNVB Campus.Beeld ANP

Vanuit het profvoetbal en meer in het algemeen de topsport roept men graag dat het niets van doen heeft met politiek. Vooral als het gaat om de organisatie van grote evenementen in landen waar de schending van mensenrechten aan de orde is. Liever nog stelt men dat topsport (evenementen) vooral een positieve maatschappelijke en politieke invloed hebben (verzoening, prestige, diplomatie). En bij voorkeur is die positieve waarde, of in de huidige buzz-terminologie kracht of impact, onderbouwd door (wetenschappelijk) onderzoek.

De presentatie van het PwC-rapport De maatschappelijk impact van betaald voetbal in Nederland op vrijdag 9 april jl. was daar een prachtig, of eigenlijk treurig, staaltje van. In de berichtgeving hierover in de Volkskrant bleef de veelal kritische Willem Vissers opvallend mild in zijn analyse, buiten het benoemen van het opschepperige karakter in de kop ‘Voetbal pocht met rapportcijfers en laat zich kritisch uit over kabinetsbeleid’ (Sport, 10 april).

Een absoluut zeer indrukwekkende lijst van (rapport)cijfers over het betaald voetbal, maar helaas ook een erg selectieve. Zeker, in het rapport worden ook een paar ‘verbeterpunten’ benoemd met betrekking tot de achterblijvende diversiteit naar geslacht en etnische achtergrond en op het gebied van duurzaamheid. Maar er missen ook veel, wat onwelgevallige cijfers. Over de maatschappelijke impact van expliciet racisme en homofobie op en langs de voetbalvelden geen woord, waar nota bene in 2020 een heel beleidsprogramma voor is opgetuigd.

Geen cijfers over de wekelijkse massale inzet van politie bij wedstrijden met bezoekers in het betaald voetbal en de overlast en schade door voetbalsupporters. Geen cijfers over ongeoorloofde, maar nog steeds optredende financiële injecties vanuit lokale overheden in ‘hun BVO’. Geen cijfers over ervaren machtsmisbruik, matchfixing en integriteitsproblemen. Geen cijfers over de gekochte en gereserveerde media-aandacht voor het betaald mannenvoetbal, vergeleken met alle overige topsport.

En terwijl het betaald voetbal als een van de weinige economische sectoren tijdens corona wel deels ‘open’ is gebleven vanwege hun grote (politieke) macht, klaagden de drie vertegenwoordigers Eric Gudde (KNVB-directeur) , Jan de Jong (Eredivisie CV) en Marc Boele (Keuken Kampioen Divisie) namens het gehele voetbal dat de politiek te weinig oog heeft voor de maatschappelijke kracht van sport.

Het was kinderlijk vertoon van enkele ‘heren’ met enorme maatschappelijke en politieke macht, die zich nog steeds te kort gedaan voelen. En daarom een ongetwijfeld forse prijs betaalden aan een commercieel bureau om aan te tonen wat de economische en bredere sociaalmaatschappelijke impact is van betaald voetbal, onder instructie van al dan niet mee te nemen cijfers. En daarbij ook nog minister Tamara van Ark van VWS voor hun karretje wisten te spannen om lovend over de magie van voetbal te spreken.

Evenals in de Tweede Kamer, verdient een dergelijk vertoon van macht en de vraag om meer macht, niets minder dan forse tegenmacht van kritische sportonderzoekers en kritische sportmedia.

Agnes Elling is senior onderzoeker bij het Mulier Instituut - sportonderzoek voor beleid en samenleving.

Meer over