Rondvraag

'We zijn niet in oorlog met IS, maar met onszelf'

Zijn wij in Nederland 'in oorlog'? Die vraag stelde de Volkskrant aan verschillende Nederlanders in een reeks filmpjes van één minuut. Hier een samenvatting op papier.

Minister Jeanine Hennis van Defensie bezocht afgelopen mei de afgelopen dagen de Air Task Force Middle East (ATF ME). Vanaf hun basis in het Midden-Oosten voert dit F-16-detachement luchtaanvallen uit op Iraaks grondgebied. Beeld anp
Minister Jeanine Hennis van Defensie bezocht afgelopen mei de afgelopen dagen de Air Task Force Middle East (ATF ME). Vanaf hun basis in het Midden-Oosten voert dit F-16-detachement luchtaanvallen uit op Iraaks grondgebied.Beeld anp

Frankrijk roept luidt om één sterke coalitie die IS voorgoed van de kaart zal vegen. De VS vragen Nederland of het wil bombarderen boven Syrië. En het luchtruim rond het land is verre van veilig, zo bleek toen Turkije twee Russische gevechtsvliegtuigen neerschoot. Zelfs de paus betoogt dat kerst een farce wordt, want 'de hele wereld is in oorlog'.

Zijn dit inderdaad symptomen van een grootschalige oorlog tegen IS? En zijn wij in Nederland 'in oorlog'?

'Volstrekte onzin', noemt historicus Maarten van Rossem de oorlogsverklaring van zowel premier Rutte als president Hollande daags na de aanslagen in Parijs. 'In heel West-Europa bestaat geen oorlogssituatie', zegt hij. 'Terrorisme is juist het wapen van de machtelozen, zij die niet in staat zijn op een andere manier geweld te gebruiken.'

De oorlog verklaren kan, volgens oorlogshistoricus Christ Klep, juridisch gezien ook helemaal niet. IS is geen speler op het internationaal toneel, zegt hij. Niemand erkent het immers als staat. Klep: 'Vroeger werden er aan het begin en eind van een oorlog verdragen opgesteld, maar zo werkt het sinds de Tweede Wereldoorlog al niet meer. Tja, dan houd je dit soort uitspraken over.'

Nee, wij zijn niet in oorlog, zegt ook geschiedenisdocent Stefan Rops. Want we merken het hier niet zozeer, is zijn argument. 'Er is sprake van een terreurdreiging, maar parachutisten van IS kunnen niet elk moment in onze achtertuin landen.'

De aanslagen in Parijs kunnen echter ook als oorlogsdaad worden gezien. 'Oorlog is niet meer enkel militair', zegt Marjan Schwegman, directeur van het Nederlands instituut voor oorlogs-, holocaust en genocide studies (NIOD). Oorlog is veranderd met de tijd, en nu is het iets wat het hart van de samenleving raakt, meent zij. 'Nederlanders snappen dat het sturen van gevechtsvliegtuigen naar Irak, verband houdt met wat er in Parijs is gebeurd en hier kan gebeuren. Een oorlog ver weg, heeft consequenties voor hier en nu.'

Beri Shalmashi, regisseuse van Koerdische afkomst, denkt juist dat we in een 'halfslachtige oorlog' zijn. De meesten zien het achtergelaten zootje in Irak als argument om in Syrië geen grondoorlog te beginnen, maar Shalmashi vind het reden om 'af te maken waar wat we hebben laten liggen, teruggaan naar waar we zijn vertrokken in Irak.' Volop in oorlog, zeker omdat de gevolgen nu langzaam doorsijpelen naar de rest van de wereld.

De aanslagen hier zijn daar een voorbeeld zo'n gevolg. 'Natuurlijk word je bang', zegt Appie el Massaoudi, van Ap's recycling op de Haagse markt, 'om naar een concert of de markt te gaan'. 'Maar we zijn niet in oorlog met IS, maar met onszelf', meent hij. 'We hebben in Nederland een probleem met de jeugd', zegt de bedrijfseigenaar uit de Schilderswijk, die zelf probleemjongeren van de straat in dienst neemt. Die 'jongens' die dreigen te radicaliseren en vervolgens verschrikkelijke dingen doen, moeten we helpen, en een plek geven in de maatschappij, vindt hij. 'Want uiteindelijk willen ze gewoon aandacht en ergens bij horen. Dat wil ik zelf ook.'

Ga naar volkskrant.nl/zijnweinoorlog om filmpjes met meningen over het thema 'Zijn we in oorlog?' te bekijken of er zelf een in te sturen. En volg de Volkskrant op Facebook voor nieuwe filmpjes.

Meer over