OpinieEuropese Centrale Bank

We doen er alles aan onze economie overeind te houden

De ECB zal er alles aan doen om de werkgelegenheid en productiviteit in Europa te behouden, schrijft Christine Lagarde, voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB).

Het winkelgebied Galleria Vittorio Emanuele in Milaan ligt er verlaten vanwege de lockdown.Beeld EPA

Overal ter wereld komen autoriteiten in actie om het coronavirus te bestrijden. Covid-19 heeft een economische schok veroorzaakt die niet kan worden bedwongen met bestaande recepten. Maatregelen zijn nodig, gericht op wie het meest door de crisis wordt getroffen.

Dat zijn bedrijven en gezinnen die inkomsten fors zien teruglopen. Het ECB-beleid is precies op deze mensen gericht. Binnen ons mandaat hebben we onze maatregelen zo vormgegeven dat de liquiditeit terechtkomt bij de burgers en sectoren die het het hardst nodig hebben.

De oorsprong van deze crisis is niet te vergelijken met die van een financiële crisis of een recessie. De scherpe daling van economische bedrijvigheid komt door de noodzakelijke beslissing om mensen thuis te laten blijven. Nu is het cruciaal ervoor te zorgen dat levensvatbare bedrijven overeind blijven en wordt voorkomen dat werknemers hun baan verliezen.

Voor werknemers was er nooit een groter risico sinds de jaren 30 als nu. Om blijvende schade te vermijden moeten we de economie als het ware ‘stilleggen’ en het zo dicht mogelijk bij de situatie van vóór de uitbraak houden. Daarvoor zijn verschillende instrumenten beschikbaar. Eén daarvan is de invoering van overheidsregelingen voor de ondersteuning van de werkgelegenheid. Een ander instrument is het inzetten van de banksector om ondernemingen te voorzien van werkkapitaal, zodat ze personeel en rekeningen kunnen blijven betalen.

Kredietrisico

Overheden en centrale banken nemen elk hun maatregelen zodat banken hun rol kunnen spelen. Overheden verstrekken garanties om het kredietrisico van banken te verminderen: in het eurogebied is al een bedrag van ongeveer 16 procent van het bbp voor dergelijke regelingen uitgetrokken. En de ECB verstrekt voldoende liquiditeit om het risico van banken weg te nemen en zeker te stellen dat de financieringscondities de gehele economie blijven ondersteunen.

We hebben twee soorten maatregelen ingevoerd om deze doelstellingen te bereiken. Ten eerste zijn er de grootschalige, gerichte maatregelen die ervoor zorgen dat de liquiditeit terechtkomt bij wie het het hardst nodig heeft. Onze nieuwe kredietfaciliteit (TLTRO) verschaft banken ongeveer 3.000 miljard euro tegen een negatief rentetarief van -0,75 procent, het laagste tarief ooit. Wij schatten dat twee voorgaande rondes van dergelijke maatregelen de banken ertoe hebben aangezet ongeveer €125 miljard euro extra krediet te verstrekken.

Om ervoor te zorgen dat banken deze nieuwe faciliteit ten volle benutten, hebben we ook de onderpandvoorwaarden versoepeld, met bijzondere aandacht voor kleinere bedrijven, zelfstandigen en particulieren. Leningen aan bedrijven en zelfstandigen die een overheidsgarantie hebben in verband met het coronavirus kunnen door de nationale centrale banken van het Eurosysteem als onderpand worden aanvaard. Dit geldt ook voor kleinere leningen.

Microbedrijven

Deze maatregelen zullen de banken ertoe aanzetten om leningen te verstrekken aan microbedrijven en eenmanszaken en deze leningen te herfinancieren door tegen een negatieve rente voor maximaal drie jaar bij ons te lenen. Het eurogebied telt ongeveer 22 miljoen zelfstandigen, goed voor 14 procent van de werkgelegenheid. In Nederland is dat 16,2 procent.

Ten tweede kopen we grote hoeveelheden van door de overheid en private sector uitgegeven obligaties, zodat alle economische sectoren kunnen profiteren van soepele financieringscondities. Ons speciale aankoopprogramma (PEPP) stelt ons in staat om tot het einde van dit jaar meer dan 1.000 miljard euro aan obligaties te kopen. We kunnen onze aankopen bovendien flexibel spreiden over activacategorieën en landen. We hebben onze aankopen ook uitgebreid tot kortlopend schuldpapier, dat een belangrijke bron van liquiditeit is voor bedrijven. Daardoor krijgen ze extra middelen om hun dagelijkse kasstromen te beheren en onnodige ontslagen te vermijden.

Macro-economische ramp

Dit pakket laat zien dat we geen procyclische verkrapping van de financieringscondities zullen tolereren, tegen de achtergrond van deze ongekende macro-economische ramp. Onze reactie wordt echter nog krachtiger als beleidsmaatregelen elkaar versterken. Het is van cruciaal belang dat het budgettaire antwoord op deze crisis in alle delen van het eurogebied voldoende krachtig is. Overheden moeten elkaar ondersteunen, zodat ze samen op de best mogelijke manier kunnen reageren op een schok die iedereen treft, maar waarvoor niemand verantwoordelijk is.

Beleidsmaatregelen volledig op elkaar afstemmen is de beste manier om onze productiecapaciteit en werkgelegenheid te beschermen. Alleen zo kunnen we terugkeren naar duurzame groei en houdbare inflatie zodra de uitbraak van het coronavirus achter de rug is. Als niet alle landen genezen, zullen de andere ook lijden. Solidariteit is eigenbelang. 

Meer over