Vonk

Wat was er nu ook alweer zo slecht aan Monica Lewinsky?

Monica Lewinksy is begonnen als activist. Gisteravond noemde ze zich het eerste slachtoffer van 'cyber-bullying' en zei ze slachtoffers die net als haar hun reputatie vernield zagen worden op het internet, te willen helpen de hetze te overleven. In 1998 werd ze publiekelijk vernederd nadat haar affaire met president Bill Clinton was onthuld. Maar wat was er nou eigenlijk zo slecht aan haar? Een schuldbewuste Loes Reijmer schreef er een stuk over.

Loes Reijmer
Monica Lewinsky spreekt tijdens de Forbes Under 30 Summit waarop ze aanondigde zich als activist te gaan inzetten voor slachtoffers van cyber bullying. Beeld photo_news
Monica Lewinsky spreekt tijdens de Forbes Under 30 Summit waarop ze aanondigde zich als activist te gaan inzetten voor slachtoffers van cyber bullying.Beeld photo_news

Ze was onherkenbaar. Op de foto die een jaar geleden rondging op Twitter droeg Monica Lewinsky een donkere regenjas, een grijze pet en een grote, zwarte zonnebril - het tenue van iemand die niet gezien wil worden, maar weet dat op elke straathoek een fotograaf kan staan. De mondhoeken verbeten omlaag, haar rechterhand in een machteloos gebald vuistje. Ze was dikker geworden.

Een Starbucks-medewerker moest een naam hebben geschreven op de kartonnen koffiebeker in haar andere hand. Zou ze echt het lef hebben gehad om te zeggen: 'Graag een grote latte met sojamelk. Mijn naam? Monica.'

Het troosteloze beeld stemde tevreden. De vrouw die zestien jaar geleden bekend werd door haar affaire met de toenmalige president Bill Clinton leek zich voor veel te schamen - en vooral voor zichzelf. Dat voelde, al met al, als een gepaste straf.

Verliefd

Bespottelijke gedachten als je eigenlijk een hekel hebt aan een dubbele moraal. Maar ik had ze wel.

Al die jaren was de naam Monica Lewinsky synoniem voor slet, garantie voor een harde grap en symbool voor iemand die zich met seks naar de top werkte; meer een fenomeen waarop vrijuit negatieve gedachten konden worden geprojecteerd dan iemand van vlees en bloed. Pas toen ze deze week na jaren stilzwijgen zelf de publiciteit zocht om in Vanity Fair te vertellen hoe het voor haar was geweest, kwam het besef.

Kon ze niet gewoon verliefd zijn geweest?

Kon ze niet gewoon verliefd zijn geweest op een man die 30 jaar ouder was? Een man die het hoogste ambt bekleedde in een werkomgeving waarin zij als onbetaalde stagiaire slechts over het kopieerapparaat waakte, een man die destijds werd aangeduid als de machtigste op aarde, een man die zijn vrouw voor haar zei te verlaten zodra hij president af was, een man die, toen de affaire uitkwam, zijn hachje probeerde te redden door te zeggen dat ze niet écht seks hadden gehad - die vrouw, that woman, had hem alleen een aantal keer gepijpt.

undefined

Lewinsky in 1999 Beeld epa
Lewinsky in 1999Beeld epa

En is het, zijn machtsmisbruik in ogenschouw genomen, dan niet een beetje gek dat terwijl hij nog steeds de wereld over vliegt om voor tonnen praatjes te houden, zij incognito over straat gaat om maar niet bespot en beschimpt te worden?

Hoe was ik aan mijn ideeën over haar gekomen?

Wie teruggaat naar 1998, het jaar van Lewinsky-gate, ziet dat de Clinton-machine haar werk goed heeft gedaan. Met de blik van nu is het bevreemdend te zien hoe de beeldvorming rond haar persoon in de loop van het jaar veranderde en Clinton wonderbaarlijk genoeg buiten schot bleef.

De eerste artikelen die in januari van dat jaar over haar verschenen, waren positief. Oud-klasgenoten noemden haar in The New York Times vrolijk en vriendelijk. 'Iemand die je kon vertrouwen.' 'Er zit geen kwaad in haar'.

Bij voormalige collega's van het Pentagon - ze werd naar Defensie overgeplaatst toen het begon op te vallen dat de twee vaak in elkaars buurt verkeerden - wisten journalisten eveneens weinig negatieve quotes te halen. Ze werkte hard en nam als woordvoerder ook minder glamoureuze taken op zich, zoals faxen en de administratie. Ze was hooguit - oe, verdacht - wat ambitieus.

Wel worstelden media al snel met de maagd-hoer dichotomie, de schijnbare tegenstelling tussen een vrouw die braaf een stapel papier kopieert en een vrouw die een man weet te verleiden. 'Het probleem van de twee Monica's', noemde The Washington Post dat, alsof het feit dat ze beide deed al bewijs leverde voor een gestoorde geest.

Weerloos

Het is geen geheim dat het kamp Clinton de pers probeerde te beïnvloeden. Een advocaat die Clinton en Lewinsky eenmalig had ontmoet, werd op journalisten af gestuurd om te vertellen dat ze 'een stalker en een dromer' was. Een half jaar nadat de affaire bekend was geworden, viel er nog maar weinig goeds te lezen over Lewinsky. 'Seks met de president was geen ongeluk, het was een vooropgezet plan', schreef The Daily Mail. 'Het te dikke meisje dat nooit de hoofdrol kreeg in schooltoneelstukken en in academisch opzicht altijd gemiddeld zou blijven, jaagde haar buitengewone persoonlijke doel na: de minnares worden van 's werelds machtigste politicus.'

Andere media haalden haar geboortegrond erbij: wie in een materialistische omgeving als Beverly Hills was geboren, moest wel gillend gek zijn. Kinderen kregen daar toch alles wat ze wilden?

Door de hoorzittingen werden steeds meer intieme details over het contact tussen Clinton en Lewinsky bekend. Was de beeldvorming anders geweest als ze in missionarishouding seks hadden gehad, netjes onder de lakens? Vast. Dat zij op haar knieën ging om hem te pijpen, maakte hem weerloos. 'Ze werd aangemoedigd door zijn onvermogen om nee te zeggen', schreef The Daily Mirror - kon hij er wat aan doen dat zij over het tapijt struikelde en pardoes op zijn penis terechtkwam.

undefined

Feministen

De feministen dan. Je zou verwachten dat het machtsmisbruik van de president en de dubbele moraal van de pers hen destijds woedend maakte. Het tegendeel is waar: vrouwenorganisaties hielden hun mond, bang om hun feministische president te offeren voor een paar momenten van ordinaire geilheid. Het ging om het grotere geheel: 'Vijanden proberen hem kapot te maken door roddels over een affaire met een stagiaire', zei de activiste Betty Friedan. 'Waar of niet; het interesseert me niet.'

Eind januari 1998 kwamen tien jonge feministen ('supergals') in een bar bij elkaar om te praten over de kwestie, op initiatief van het weekblad The New York Observer. Verontwaardigd over hem? Solidair met haar? Nee: de vrouwen in de bar prezen Clintons viriliteit: 'Deze president vervult een verboden fantasie', zei een van hen. Een ander: 'Ik wil hem ook, vanaf zijn heupen naar beneden.'

Bill Clinton Beeld ap
Bill ClintonBeeld ap

De verklaring voor zijn escapades: 'Hij moet al de hele dag intelligent zijn. Ik begrijp dat hij het een aantrekkelijk idee vindt om in the oval office domme seks te hebben met een niet zo briljante vrouw.'

Of zoals Maureen Dowd, de invloedrijke en progressieve columnist van The New York Times, het formuleerde: 'Monica Lewinsky lijkt maar voor een ding immuun te zijn: hersenen.'

En in een andere column, zich voorstellend hoe een boekvoorstel van Lewinsky eruit zou zien: 'Inleiding: Machtige mannen die druk zijn met belangrijke dingen zijn niet zo moeilijk te krijgen als je zou denken. Het is echt heel makkelijk als je vindingrijk bent en veel decolleté laat zien.'

Dowd won er een Pulitzerprijs mee.

Eerder verschenen in Vonk (17 mei), het achtergrond- en opiniekatern bij de Volkskrant op zaterdag. Bekijk hieronder de toespraak die Lewinsky gaf op de Forbers Under 30 Summit.

Maureen Dowd Beeld getty
Maureen DowdBeeld getty
Meer over