VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen

Wat de koning moet kiezen is geld, geweer of geweten

null Beeld

Hij heeft zijn eigen AIVD-dossier, Harry Voss, de man die de koning na vijfendertig jaar actievoeren ‘bij de testikels’ heeft. Ze hadden een speciale zendmast om zijn acties op het kroondomein te volgen. Nu rijden we in Harry’s Renault Clio over een zandweg achter paleis Het Loo. Geen achtervolgers, wel zijn vrouw Gerry op de achterbank. Harry was lang geleden chef bij de Hema, Gerry werkte daar op kantoor. Haar meisjesnaam is Van den Bosch, op hun trouwkaart stond een vos in het bos.

Woensdag sluit Willem-Alexander toch weer hooghartig de beste helft van kroondomein Het Loo: net in de mooiste tijd van het jaar, van 15 september tot 25 december, majesteits jachtseizoen. De koning, die dit jaar al ruim 6 miljoen euro ontvangt aan inkomen en vergoeding voor ‘personele en materiële uitgaven’, wist ook nog een vijfjaarlijkse beheersubsidie van 4,7 miljoen euro los te peuteren voor ‘natuurgebied’ Het Loo. Maar vanaf 1 januari 2022 moet het voor dat geld dus voortaan wèl open blijven voor publiek, heeft demissionair minister Schouten laten weten: de koning moet maar kiezen tussen geld en geweer. En kiest dus nog lekker even niet.

Vandaag hangt de nazomer nog weifelend tussen de sparren. Harry en Gerry weten een open veld waar jonge everzwijntjes dribbelen.

Harry Voss bewees zijn leven lang dat een diepgaande liefde voor de natuur en dierenactivisme niet alleen voor hoogopgeleide linkse hardliners op dure wandelschoenen zijn (‘Eigenlijk baal ik daarvan, al die mensen in groene broeken in het bos, je zíet wat voor klasse ze vertegenwoordigen’).

Harry groeide op in de Metaalbuurt, een arbeiderswijk in Apeldoorn. Zijn vader nam het gezin vaak mee het bos in, ‘het was goedkoop vermaak’, en Harry vond het er heerlijk. Raakte als kind bevriend met een stroper, ome Reint. Die liet Harry met gestrekte arm een lucifer tussen duim en wijsvinger vasthouden en schoot hem er dan tussenuit, ‘dat vond ik stoer’.

Op een dag kondigde Reint aan dat hij een week de cel in moest: hij was jagend betrapt bij het hek van het kroondomein. ‘Terwijl ze aan de andere kant voor de lol op dieren schieten en ik het doe voor een haas in de pan’, zei Reint. Die dag nestelde zich dat gevoel van groot onrecht in Harry.

Gerry: ‘En het is niet eens hun bos, het is door Wilhelmina teruggegeven aan de bevolking!’

Harry: ‘Het bos is van ons!’

Harry en Gerry in hun kroondomein, met op de achtergrond zwijntjes Beeld
Harry en Gerry in hun kroondomein, met op de achtergrond zwijntjes

Klopt, de Oranjes behielden alleen het ‘vruchtgebruik’. En dat nemen ze dus al ruim een halve eeuw onbetamelijk ruim.

Als jongeman werkte Harry Voss nota bene nog een half jaar als beveiliger op Paleis het Loo, hij zag prins Bernhard op pad gaan met een geweer op zijn rug. Diezelfde Bernhard reikte hem eens een oorkonde uit omdat Harry zoveel moois deed voor de natuur.

Toen ging het nog om onschuldige zaken zoals paddenpoelen, maar Harry begreep al lang voordat het bon ton werd dat de natuur eraan ging en besloot die fanatiek te verdedigen: liet een chloortrein stoppen, blokkeerde radioactieve transporten in Zeeland, trok ten strijde tegen Shell en boringen in de Waddenzee. Eind jaren ’80 begonnen ze tegen de jacht op het kroondomein, destijds ook nog de eerloze drijfjacht, waarbij dieren kansloos zijn. In 2002 is de drijfjacht mede dankzij Harry Voss verboden.

Harry werkte nog 21 jaar bij het Rijks Computer Centrum, het toenmalige IT-bedrijf van de overheid, tot hij in 1997 op straat is gezet omdat hij met zijn acties ‘te prominent actief’ werd bevonden. Hij stapte naar de kantonrechter en kreeg 200.000 gulden. Vanaf toen kon hij het zich veroorloven zijn activisme voorrang te geven: zodra er koninklijke hoogheden gingen jagen was Harry met zijn medestanders ‘hinderlijk aanwezig’. Hij kreeg tips van binnenuit, zegt hij. Soms belde de vrouw van een van de drijvers.

Harry werd bestuurslid van de Faunabescherming, werkte voor de SP en was jaren Apeldoorns gemeenteraadslid voor de Partij voor de Dieren. Maar belangrijker lijkt me toch hoe het begon: met een eenvoudige jongen en zijn diepe liefde voor het kroondomein, zíjn bos en een plaats voor gewone mensen zonder geld. Tot het door de Oranjes werd ingepikt.

Wat de koning moet kiezen is niet geld of geweer. Het is geld, geweer of geweten.

Meer over