Bert WagendorpIn Emmeloord

Wachten op een trein die nooit leek te komen

bert w Beeld x
bert wBeeld x
Redactie

Anjo Simonse, wethouder Bereikbaarheid in de gemeente Noordoostpolder en bestuurlijk verantwoordelijke voor het Lelylijn-project, sprong vorige week woensdag van blijdschap nog net niet à la Sigrid Kaag op de tafel om een dansje te maken, zegt hij. Want daar stond het, op pagina 14 van het Regeerakkoord: ‘We reserveren middelen om op termijn met medefinanciering vanuit de regio en uit Europese fondsen de Lelylijn te kunnen aanleggen.’

Anjo Simonse stuurt na het gesprek alsnog een foto waarop hij op de tafel danst. Beeld xx
Anjo Simonse stuurt na het gesprek alsnog een foto waarop hij op de tafel danst.Beeld xx

De Lelylijn, de snelle treinverbinding tussen Amsterdam en Groningen, al tientallen jaren de droom van elke noordelijke bestuurder. De trein die het noorden wezenlijk moet veranderen en die een eind moet maken aan het treurige idee dat het achter Zwolle met kranten is dichtgeplakt. Nieuwe vitaliteit, niet meer en niet minder, moet hij brengen.

En die trein stopt dus straks ook in Emmeloord, met 25 duizend inwoners de grootste kern van de gemeente Noordoostpolder.

‘Hier hebben we sinds de drooglegging op gewacht,’ zegt Anjo Simonse. Tachtig jaar dus bijna, de Noordoostpolder viel droog op 9 september 1942. In 1947 lag het eerste plan voor een treinverbinding al bij de NS, die het afwees met het argument dat exploitatie onmogelijk zou zijn omdat ‘boeren niet zo reislustig zijn’. Daarna kwam het plan voor een ‘Zuiderzeelijn’ met enige regelmaat terug. Maar steeds weer liep het op niets uit, het laatste initiatief sneuvelde in 2007. Het leek een eeuwig fata morgana te worden: wat er vanuit de verte uitzag als een geavanceerde aerodynamische flitstrein bleek van dichtbij steeds een ronkende dieselbus.

Maar ze lieten de moed niet zakken in het Noorden. In 2015 gaf de gemeenteraad van Noordoostpolder B&W opdracht het initiatief te nemen voor een nieuwe poging. Anjo Simonse, lid van de ChristenUnie: ‘Ik was in 2018 wethouder geworden, ik wist helemaal niet hoe die dingen werkten. In september 2018 had ik Gert-Jan Segers uitgenodigd om langs te komen. Ik heb hem toen gevraagd: hoe krijg ik een treinverbinding naar het noorden weer op de agenda? Hij zei: zorg ervoor dat je het in de verkiezingsprogramma’s krijgt. Dan kan het zomaar zijn dat we het bij coalitiebesprekingen in elk geval op dit punt heel snel eens worden.’

Een paar maanden later riep Simonse collega-bestuurders van gemeenten en provincies langs het beoogde traject bij elkaar in strandpaviljoen Wellerwaard in Emmeloord. Ze spraken af elkaar niet de tent uit te vechten of met onhaalbare eisen te komen. ‘Er was één gemeenschappelijk doel: de treinverbinding tussen de Randstad en het Noorden.’

Wethouders en gedeputeerden reisden daarop met grote regelmaat naar Den Haag om hun partijgenoten in de Tweede Kamer voor het plan te winnen. Met succes: VVD, D66, CDA, ChristenUnie, PvdA, SP, SGP namen de lijn, die inmiddels was omgedoopt tot Lelylijn, op in hun verkiezingsprogramma.

Intussen deed zich elders een andere ontwikkeling voor. In april 2021 deden de drie noordelijke provincies en Flevoland Den Haag een aanbod: ze waren bereid bijna een kwart van de 1 miljoen nieuwe woningen te bouwen die het kabinet tot 2035 op het programma had staan. Daar stond wel wat tegenover: de Lelylijn moest groen licht krijgen.

Zo is het gekomen: het Noorden moest wat van Den Haag (geld), maar Den Haag had opeens ook het Noorden nodig (huizen). De Lelylijn was opeens een win-win-lijn geworden.

Hij gaat Emmeloord tussen nu en 2035 veranderen, denkt Simonse. Straks sta je vanaf De Deel in veertig minuten op het Amsterdamse Centraal Station of op de Grote Markt. De spoorlijn haalt Emmeloord naar de rand van de Randstad, de periferie is straks geen periferie meer. ‘Alleen is hier nog wel rust en ruimte. Je kunt hier voor 250 duizende euro nog een huis met een grote tuin kopen waarvoor je in Utrecht een miljoen neerlegt. We bouwen nu ongeveer honderd huizen per jaar, dat gaat straks misschien wel naar drie- of vierhonderd.’

Voor het hele Noorden zal de trein, hopen de bestuurders, een effect hebben op de groei van de bevolking, tegen de vergrijzing. En een zogenoemd ‘agglomeratie-effect’ waar ze in de Randstad al heel lang van profiteren: voordelen op de arbeids- en afzetmarkt, op het gebied van innovatie en scholing. De trein zal, hopen ze, welvaart brengen.

Simonse is optimistisch, hij hoopt dat de verbinding in 2031 gereed is. ‘Ik ben heel blij en dankbaar,’ zegt hij.

b.wagendorp@volkskrant.nl

Meer over