OpinieIntercity Direct

Waarom moeten we extra betalen voor Intercity Direct?

Hoe zorgen we dat meer reizigers kiezen voor de trein? In ieder geval niet met de Intercity Direct-toeslag, betoogt Daan van Acht.

Reiziger koopt toeslagkaartje voor Intercity Direct. Beeld Hollandse Hoogte
Reiziger koopt toeslagkaartje voor Intercity Direct.Beeld Hollandse Hoogte

‘Snel op uw bestemming aankomen? Dat kan met de Intercity Direct.’ Ik lees het informatiebord op perron 12 te Rotterdam Centraal. ‘Een toeslag is verplicht als het traject Schiphol-Rotterdam Centraal deel uitmaakt van uw reis.’ Een cynisch lachje ontglipt me.  Als veelgebruiker van deze ‘snelle’ trein ben ik allang bekend met het toeslagpraatje. En met iedere rit tussen Rotterdam – waar ik woon – en Amsterdam – waar ik werk – raak ik er steeds meer van overtuigd hoe onterecht deze toeslag is.

Natuurlijk, dat zit ’m in het algehele falen van deze lijn, waarover de afgelopen jaren veel geschreven is. Intercity Direct-treinen worden geplaagd door vertragingen: het percentage treinen dat ‘op tijd’ rijdt (minder dan drie minuten vertraging) schommelt rond de 80 procent, ver onder het gemiddelde van ‘gewone’ intercity’s en Sprinters. Reizigersorganisatie Rover pleitte daarom in 2017 al eens voor afschaffing van de toeslag in de daluren, en probeerde later een verhoging van de toeslag tegen te gaan. Maar zulke maatregelen zijn slechts pleisters op de wonden en raken bovendien niet aan het echte probleem dat ik met het betalen van een toeslag heb. 

Nee, mijn verontwaardiging zit dieper. Ik kan namelijk maar niet begrijpen waarom reizigers tussen de twee grootste steden van dit land – een aantal dat ieder jaar toeneemt – überhaupt moeten bijbetalen voor een dienst die we van een landelijke vervoerder mogen verwachten. Ik heb het hier over een rit van pakweg veertig minuten met één tussenstop (Schiphol). Ho, zegt de NS dan, wie geen toeslag wil betalen, kan ook de reguliere intercity van Rotterdam naar Amsterdam pakken. 

Ellenlang

Een belachelijk voorstel, als je bedenkt dat die trein – en dit verzin je niet – de stations Schiedam Centrum, Delft, Den Haag HS, Den Haag Laan van NOI, Leiden Centraal, Heemstede-Aerdenhout, Haarlem en Amsterdam Sloterdijk aandoet alvorens Amsterdam Centraal binnen te rijden. Reistijd: 1 uur en 13 minuten. Dat is geen volwaardige, hedendaagse verbinding; Rotterdam en Amsterdam zijn hier slechts stops van een (ellenlange) Intercity-lijn.

Dat de NS, al dan niet met horten en stoten, voor een sneller alternatief heeft gezorgd was welkom en nodig, maar zeker geen reden om meer geld te vragen. Dat is alsof je zegt: we hebben een acceptabel alternatief bedacht voor een ronduit slechte service, het kost alleen wel wat meer. Noem mij een forens die ’s ochtends vroeg die slechte verbinding zal verkiezen boven een directe lijn. En dus zal het gros (ook ik) als een mak schaap die toeslag betalen.

In een reactie laat de NS weten dat de kosten van de hogesnelheidslijn en het investeren in nieuwe treinstellen is doorberekend in de prijs. Bovendien zou het zonder toeslag te druk worden in de Intercity Direct, in het pre-corona-tijdperk de snelst groeiende lijn. In dat antwoord schuilt het probleem: de drukte verbeeldt de noodzaak van een snellere verbinding.

Fijnmazig

Het is vooral jammer dat reizigers zoals ik, die over het algemeen graag de trein pakken en bewondering hebben voor het fijnmazige spoornetwerk, hierdoor verder gedesillusioneerd raken. De ov-prijzen stijgen al jaarlijks tot grotere hoogten, 16,50 euro voor een ‘snel’ enkeltje Amsterdam Centraal-Rotterdam Centraal exclusief toeslag in de tweede klas is moeilijk te verkopen. Extra toeslagen zullen de populariteit van de NS niet ten goede komen. ‘Ja, geef mijn toeslag maar weer terug’, denk ik nu al geregeld verbitterd wanneer de Intercity Direct later dan gepland het station binnenrijdt. Gevolgd door een: ‘Je was het geld wederom niet waard.’ 

En dat is, met het oog op het klimaatprobleem, erg zonde. Als zelfs ík – treinliefhebber – bitter word van treinreizen, hoe gaan we dan in de nabije toekomst veel méér mensen uit hun auto’s lokken en met plezier de trein in krijgen?

Daan van Acht is redacteur van de Volkskrant.

Meer over