ColumnThomas van Luyn

Waarom is nog niemand gevallen over deze attractie in de Efteling?

De attractie Pirana in de Efteling. Beeld ANP
De attractie Pirana in de Efteling.Beeld ANP
Thomas van Luyn

Mijn Gold Member Card is binnen! Ik ben nu Zeer Gewaardeerd Super Speciaal Privilege Executive Lid.

Van de ANWB, dat wel. Het pasje viel onverwacht en ongevraagd op de deurmat. Jongens ik ben zo makkelijk: met een goudkleurig stukje plastic ben ik helemaal in mijn nopjes. Terwijl ik ’m niet heb gekregen omdat ik rijk of chic ben, noch vanwege mijn bereisdheid of omdat ik een man van de wereld ben; ik kreeg ’m enkel en alleen omdat ik al heel lang autorijd. Goedbeschouwd omdat ik oud ben. Voor de ANWB is dat genoeg. Het is een heel inclusieve club. Gegeven paard, bek, niet kijken.

Wat kun je met zo’n kaart? Nou, je krijgt korting op regenjasjes en wandelschoenen maar ook aha, oho, kijk nou: de ANWB-ledendag in de Efteling! Ik wou dat ik daar cynisch over kon doen, maar dat kan ik niet. De Efteling is het beste aller pretparken. Wie nooit even een beetje zijn hart heeft verpand aan het Sprookjesbos of de Droomvlucht heeft geen ziel. En ja, dan negeer ik voor het gemak even het urenlang voetje voor voetje voortschuifelen door drommen mensen, alleen om aan te sluiten in een rij waar je anderhalf uur in moet wachten voor een attractie die twee minuten duurt, om daarna weer de bezwete massa in te duiken met je jengelende kinderen. Da’s natuurlijk kut, maar Efteling is Efteling, geen kwaad woord daarover.

En nu mochten wij erin met uitsluitend andere ANWB-leden, mensen wier exclusieve toegang ook was verdiend door auto te rijden. Het was inderdaad rustiger dan anders, de drommen waren plukjes. De rij voor de Piraña, de niet-zo-heel-wild-waterbaan, was kort maar lang genoeg voor mij om iets op te merken.

De laatste keer dat ik in de Efteling was, was namelijk toen Monsieur Cannibale nog mensen in zijn kookpot deed, Chineesjes met spleetoogjes Joki en Jet verwelkomden, en bebaarde Arabieren met musketten op de varende ontdekkingsreiziger schoten. Allemaal prachtig en avontuurlijk voor het wereldvreemde witte Hollandse kind, maar niet duurzaam tegenover de mondialisering van de mensheid. Het werd een tikje enorm genant allemaal, en daarom zijn er andere dingen voor in de plaats gekomen. Maar schuifelend naar de bootjes stond ik voor het eerst stil (letterlijk) bij het Azteken-thema van deze rit. Azteken? Tolteken, Inca’s? Mijn kennis van Zuid-Amerikaanse prekoloniale culturen is niet zo denderend, maar dat is niet het punt. Ik vroeg me af waarom er nog niemand was gevallen over culturele toe-eigening van Zuid-Amerikaanse inheemse cultuur. Je kunt er toch iets van vinden dat de indrukwekkende verworvenheden van dat rijk zijn gereduceerd tot een attractie in een pretpark. Bovendien vermoed ik, ongehinderd door enige kennis, dat een groot deel van de afbeeldingen waar je gierend van de pret langs dobbert, een religieuze betekenis zal hebben gehad. Eh… mag dat zomaar?

De reden dat niemand erover valt is waarschijnlijk dat deze culturen verdwenen zijn, maar hun nazaten zullen zich er toch niet zo prettig bij voelen. Of voelen die zich niet verwant met de wonderlijke bouwwerken die gebouwd werden voordat ook maar één Europeaan voet aan land zette? Misschien is het nog banaler: Chinezen en Arabieren hebben iets in de melk te brokkelen in de wereld. Bij mijn reizen door Mexico en Brazilië viel me op dat het reuze inclusieve landen zijn, behalve voor inheemse volken: die hebben niets te willen.

Meer over