LEZERSBRIEVENZaterdag 24 oktober

Waarom ik wel cartoons in de klas toon

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 24 oktober.

Een Franse politieman staat naast een gebouw in Montpellier waarop een spotprent uit het satirische tijdschrift Charlie Hebdo wordt geprojecteerd. Het is een eerbetoon aan de vermoorde leraar Samuel Paty.Beeld EPA

Brief van de dag: cartoons in de klas

Toen vorig weekend bekend werd dat er in Frankrijk een geschiedenis­leraar vermoord was vanwege het ­tonen van spotprenten van Mohammed, was voor mij duidelijk waar ik maandag de les mee moest beginnen: deze spotprenten tonen.

Het woord terreur betekent angst. Dat is ook het voornaamste resultaat dat terreur bereiken kan: angst die ertoe leidt iets niet te doen, angst die ertoe leidt dat wat ertoe doet onbenoemd blijft, angst die ervoor zorgt dat we onszelf censureren. Alleen als deze angst ons telkens beperkt in ons denken en handelen, is terreur effectief. We kunnen er zelf voor kiezen om niet bang te zijn en daar ook naar te handelen.

Nu heb ik wel makkelijk praten. Op mijn provinciale, open christelijke school word ik niet geconfronteerd met uitwassen van islamistisch radicalisme; ik zal hooguit een beetje te vrezen hebben van leerlingen die me bij een meldpunt aangeven als ik overeenkomsten tussen fascisme en Forum voor Democratie benoem. Het gaat in beide gevallen om hetzelfde mechanisme: uit angst voor repercussies gedrag en woorden aanpassen.

Ik heb de cartoons van Mohammed dan ook getoond als introductie op het onderwerp nazi-Duitsland, omdat de manier waarop wij met ­ongemakkelijke feiten en meningen omgaan tekenend is voor hoe stevig de rechtsstaat is. Want waar niks zeggen en niks doen ook toen voor de meeste mensen de weg van de minste weerstand was, zo is het nu verraderlijk eenvoudig geen aandacht te ­besteden aan de moord op Samuel Paty en het leven kalm voort te zetten. Onze vrijheid wordt dan wel beperkt.

Door uit angst geen gebruik meer te maken van vrijheden die zo cruciaal zijn voor onze samenleving, hollen wij die vrijheden langzamerhand uit. Daarmee geven wij elke keer als we dat doen een stukje van onze vrijheid weg aan angst, aan terreur. Door telkens pal te staan voor onze grondrechten kunnen we de erosie ervan een halt toeroepen

Ik kies ervoor om wel te handelen. Onze democratische rechtsstaat is ontzettend waardevol om een zo vrij en kansrijk mogelijk leven te leiden. Die rechtsstaat bestaat uit ons allemaal en wij moeten ons allemaal elke dag inspannen om deze te verdedigen.

Het zou mooi zijn als we de herinnering aan Samuel Paty levend houden door elk jaar op zijn sterfdag een ­controversieel onderwerp bespreekbaar te maken.

David Hof, docent geschiedenis, maatschappijwetenschappen en maatschappijleer

Spijtbetuiging

Het is jaren geleden dat ik bij de uit­reiking mocht zijn van de Yad Vashem-penningen aan drie tantes en hun gezinnen in de Zaanstreek. Sommigen postuum. Zij hebben een echtpaar van Joods-Duitse afkomst met hun twee zoontjes de hele oorlog verborgen ­gehouden. De kinderen konden elke zondag bij hun ouders op bezoek gaan. De gezinnen behoorden allen tot de ­Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

Nu moet ik lezen dat het instituut spijt heeft niets gedaan te hebben. ­Gelukkig hebben de mensen in die kerk dat ondergronds, met gevaar voor eigen leven, wel gedaan.

Een van mijn tantes heeft aan het eind van haar leven nog een keer met mij – een maand later overleed zij plotseling – de Hollandse Schouwburg en het Spiegelmonument bezocht. Toen kwamen haar angsten en verhalen nog een keer naar boven.

Ik ben trots op deze ‘Rechtvaardigen onder de volkeren’. En schaam mij nu plaatsvervangend voor de uitspraak van dit instituut waar ik nog steeds lid van ben.

Ineke RemijnseEdam

Kippen en mensen

Bij kippen noemen ze het een ophokplicht en bij mensen een lockdown. Vreemd.

Niek van DijkMont-Saint-Jean (Frankijk)

Docenten

Minister Slob meldde deze week dat het ‘volledig verantwoord’ is om duizenden leraren in klassen met tienduizenden leerlingen te zetten en ze in gangen te laten lopen met nog veel meer anderen.

Minister De Jonge benadrukte juist dat we ‘verantwoordelijk om moeten gaan met elkaar en dus contact vermijden, thuiswerken en zeker niet met meer­deren tegelijk in kleine ruimtes zijn’.

Best kabinet, dit kan niet beide. Zeg dan gewoon eerlijk dat je onderwijs op scholen belangrijker vindt dan de algemene coronadoelen en de gezondheid van de docenten, en dus andere maat­staven aanlegt voor leraren. Dat klinkt harder, maar vooral veel eerlijker.

Joop van den BergHaastrecht

Miniboerka

Waarom plaatst de krant foto’s van personen met – zoals Sylvia Witteman het zo treffend schreef – een bekvod? Bij nieuwsfoto’s kan ik het begrijpen, de persoon droeg bij die gebeurtenis nu eenmaal zo’n kapje. Maar een portretfoto van koning Willem-Alexander met meer gezichtsbedekking dan alleen een baard, of het knappe gelaat van Kamervoorzitster Khadija Arib achter een ­miniboerka is toch niet nodig?

Sigrid KroonAmersfoort

Onuitgesproken woorden

Het valt mij op (en stoort mij) dat er toenemend wordt gebruikgemaakt van ‘onuitgesproken’ woorden in voor het publiek bedoelde teksten. Waarom? Een paar voorbeelden: Het A-woord, G-woord, C-woord, ‘K’ (een klassieker), R-woord. Het is veel duidelijker en informatiever als je autisme, genocide, corona, kanker, recessie, enzovoort gebruikt.

Coby ten Berge-WoltersHaarlem

Cultuursector

Toen in de lente corona toesloeg en de intelligente lockdown een feit werd, kreeg ik van vele theaters en concert­zalen een e-mail. Helaas werden de voorstellingen geannuleerd en de vraag was of ik de waarde van de tickets wilde ­doneren of dat ik (gedeeltelijke) restitutie van het aankoopbedrag op prijs stelde. Omdat ik heel graag wil (en ik niet alleen) dat de culturele sector een toekomst heeft, heb ik alles gedoneerd. Nu is er een tweede lockdown. Intussen heb ik weer veel tickets besteld, onder het motto dat cultuur moet blijven leven. Opnieuw de vraag om donaties.

Ik zou de koning graag een suggestie doen. Zijn budget wordt komend jaar met 5 procent verhoogd. Zou het niet een mooi gebaar zijn om het bedrag van die verhoging te storten in het Prins ­Bernard Cultuur Fonds, genoemd naar de grootvader van de koning. De gehele culturele sector en allen die er zo graag van genieten, zullen hem dankbaar zijn.

Joke HullemanDen Haag

Vrouwelijk beleid

Mannen zijn van oudsher de jagers en verdedigers binnen een groep, vrouwen de beschermers en verbinders. De strategie die we nodig hebben om met een bedreiging voor de groep om te gaan, is veelal mannelijk. Oorlogstaal, daadkracht en straffen, terwijl vrouwelijke leiders vooral spreken over eenheid en oog voor het collectieve belang.

Iedere zoveel jaar is er sprake van een bedreiging, dat is in onze geschiedenis nooit anders geweest, maar zolang een mannelijke neoliberaal ons moet beschermen zijn we bij voorbaat gedoemd tot een oplossing te komen die weinig solidair en empathisch is. Zowel voor onszelf als de planeet. Hoogste tijd dus voor een vrouwelijker beleid.

Els CastelijnsEindhoven

Leiderschap

Aleid Truijens kapittelt Mark Rutte die ‘Bek houden’ zei tegen zingende voetbalsupporters in een voetbalstadion. Dat is de burger afsnauwen. In het profiel van oud-doelman en huidig bestuurlijk boegbeeld van Ajax Edwin van der Sar – even verderop in dezelfde krant – wordt Michael Kinsbergen geciteerd. Hij herkent de leider in Van der Sar wanneer hij in 2014 tijdens de bekerfinale van Ajax tegen PEC Zwolle tegen supporters die brandende fakkels op het veld gooiden, zei: ‘Kappen met die shit, anders gaan we als club naar de klote.’

Het maakte volgens Kinsbergen indruk dat Van der Sar zijn oproep deed in een taal die supporters begrijpen. Zo bezien kan dus ook de uitspraak van Rutte juist worden opgevat als leiderschap.

Rudy SchreijndersMaarssen

Geloofsbeleving

Toen mijn moeder, die zeer gelovig was, niet meer naar de kerk kon, want te slecht ter been, zat ze iedere zondag bij de televisie om zo de dienst bij te wonen. Als ik daarbij was, ontroerde het mij hoe ze meebad en meezong. Zij voelde zich gesterkt. Wel zei ze mij dat ze het contact met haar medekerkgenoten miste. Want kerkgang is ook sociaal contact. Regelmatig kwam een pastoraal medewerkster langs om met haar te praten en te bidden. Dat was fijn.

Ik wil hiermee zeggen: je geloof, welk dan ook, is een recht. Maar is de vorm waarin je beleeft dat ook? Is dat niet aanpassen aan de omstandigheden? ­Corona is een omstandigheid. Zorg voor je medemens is iets dat bij mijn weten onderdeel is van welke religie ook.

Renee ToonenAmsterdam

Schone lei

Ach, konden we als mensheid maar alle religies (geloofsovertuigingen) ‘in één klap’ afschaffen en met een schone lei beginnen. En dan direct alle verzinsels, sprookjes, fabels en andere niet bewezen hersenspinsels uit het verleden in de kiem smoren. Dan zouden we samen, via de wetenschap en niet anders, de weg naar de ‘enige echte’ waarheid ­opgaan.

Als we dan die waarheid niet zullen vinden, is dat niet anders. Er zullen dan echter niet die miljoenen doden vallen waar nu sprake van is. Lees de column van Erdal Balci  er maar op na.

Jan van der KloosterAlmere-Haven

Meer over