ColumnAleid Truijens

Voorkom dat de schoolkinderen van nu de toekomstige ‘pechgeneratie’ worden

null Beeld
Aleid Truijens

Mooi gezicht, het Amsterdamse Museumplein vol met voormalige studenten van de ‘pechgeneratie’ die terecht protesteerden tegen de magere compensatie die het kabinet heeft toegezegd aan hen, de studenten die naast de basisbeurs grepen. Tess Rutten, oud-voorzitter van studentenvakbond LSVb, zei terecht dat ‘pechgeneratie’ het verkeerde woord is. Pech overkomt je, als ongeluk, ziekte of noodlot. Dit is welbewust beleid geweest, onder PvdA-minister Jet Bussemaker, met enthousiaste instemming van D66 en GroenLinks.

Het vrome argument was dat de kwaliteit van het onderwijs met het vrijgekomen geld zou worden verbeterd – wat niet gebeurde. Bussemakers belofte dat de studieschuld een toekomstige hypotheek voor studenten niet zou bemoeilijken, was ook loos. De retoriek waarmee de linkse kiezer werd verleid – de dochter van de bakker hoeft niet mee te betalen aan het zoontje van de advocaat - bleek een leugen: juist de kinderen van ouders met lage inkomens, die geen jubeltonnen of erfenissen kunnen verwachten, moesten zich in de schulden steken. Alle reden voor excuses en een ruimhartiger compensatie.

De generatie die na deze betogers komt, kinderen die de afgelopen twintig jaar het basis- en voortgezet onderwijs hebben doorlopen, is een kolossale pechgeneratie. Of nee, de dupe van achteloos slecht beleid. Zij zullen niet massaal de straat op gaan. Hun is wijsgemaakt dat succes en mislukking hun eigen verdienste en schuld is. En: het bewustzijn dat de kwaliteit van het onderwijs in de afgelopen twee decennia gestaag achteruit is gegaan, dat elk jaar de leerprestaties iets dalen, is niet groot. Zoals kreeften in een pan met opwarmend water niet voelen dat het fatale kookpunt nadert. En ja, wat begin je ook als individuele leerling of ouder tegen deze gestage neergang?

Gelukkig zijn er mensen uit de praktijk, van onderwijs en wetenschap, die zich zorgen maken over het onderwijs en durven te handelen. Deze week lanceert Red Team Onderwijs een manifest, onder de titel Breng de basis op orde. Ondertitel: Stel de leraar, het leren en het lesgeven centraal. Het pleidooi, een krachtige formulering van tien adviezen waarvan de totstandkoming op de website redhetonderwijs.com te volgen was, is daar te lezen. Het Red Team Onderwijs bestaat uit leraren, lerarenopleiders, schoolleiders en onderzoekers, onder anderen Anna Bosman, Jan Drentje, Paul Kirschner, Ton van Haperen en Theo Witte – mensen die van hun vak houden en moedig hun nek uitsteken.

Lees dit manifest! Het is een geactualiseerde voorzetting van de vijftien jaar geleden verschenen scherpe analyse van Alexander Rinnooy Kan, Leerkracht, indertijd bejubeld, ook door de beleidsmakers, en vervolgens is er drie kabinetten lang niets mee gedaan.

Ik noem enkele ijzersterke adviezen: ‘Verhoog de kwaliteit van het onderwijs’, ‘maak lesgeven aantrekkelijk’, ‘maak lerarenopleidingen aantrekkelijk’, ‘verhoog de kwaliteit van leraren en hun opleidingen’. Dat is wat moet gebeuren. Dan zullen alle kinderen weer meer leren en verdwijnt ooit het lerarentekort.

Ook ‘Voer een bureaucratietoets in’, ‘luister naar leraren’ en ‘herstructureer de onderwijssalarissen’ zijn mij uit het hart gegrepen. Maar wil je die realiseren, dan zul je toch echt het systeem van de autonome schoolbesturen, die een lumpsum krijgen, moeten opheffen. Daarvoor moet de macht van de PO- en VO-raad worden gebroken. De verantwoordelijkheid, voor het kennisniveau en de salarissen, moet terug naar de overheid, waarbij tegelijk de schoolteams zelf meer zeggenschap krijgen. Schep die laag ertussenuit – er zijn leden van het Red Team Onderwijs die dat propageren, maar het is kennelijk (nog) geen gezamenlijk standpunt.

Ook het programmapunt ‘Bied elk kind gelijke kansen’ mis ik nog in dit sterke manifest. De toekomstige generaties verdienen beter onderwijs.