ColumnPeters leest voetbal

Voor echt goed voetbal kun je beter niet te veel nadenken

Manuel dos Santos (links), alias ‘Garrincha’.

In de Amsterdamse Balie werd woensdagavond hardop nagedacht over de toekomst van het vaderlands voetbal. Uit alle discussies over spelsystemen, trainingsmethodes en scouts die op talentjes azen, maakte een vroege opmerking van de clubloze trainer Peter Bosz de meeste indruk: bij Nederland hebben we de laatste jaren niemand gehad die boven de middelmaat uitkwam, Arjen Robben uitgezonderd.

Dus de individuen beslissen of een systeem lonend is. Mijn oudste zoon was met me mee. Na tienen namen we, beiden napeinzend, afscheid op het Leidseplein. Er brandde nog geen lantaarn. We hadden ook die hele avond zonder kunstlicht buiten kunnen voetballen.

In tijden van crisis denken we te veel, en dat verdiept de crisis, dacht ik. Thuis zocht ik naar een passage in De Goddelijke Kanarie (1994) van August Willemsen, over het Braziliaanse voetbal. Niemand kon in 1953 vermoeden dat de 19-jarige Mané Garrincha, toegerust met een x-been (rechts) en een o-been (links), een vermaard dribbelaar en rechtsbuiten zou worden. Hij had maar één truc, die geen truc was. ‘De essentie van een schijnbeweging is dat de speler iets suggereert te zullen doen, wat hij vervolgens niet doet.’ Maar Garrincha suggereerde dat hij buitenom zou gaan, wat hij vervolgens ook dééd.

Dat hem dit altijd lukte, tot radeloosheid van de verdedigers die zijn truc kenden en tóch het nakijken hadden, kwam doordat Garrincha ‘nergens bij nadacht’. Zijn ingevingen waren sneller dan een gedachte, schrijft Willemsen. Hij zei ook bijna nooit wat. Voor een debat in de Balie zou Garrincha niet te porren zijn geweest.

Zondagavond wint Brazilië van Zwitserland. Ik ga naar linksbuiten Neymar kijken. Volgens Het geweldige verhaal van Neymar, opgetekend door Michael Part, legde pai Neymar senior in 1998 aan de 6-jarige pupil uit wat creativiteit is: ‘Improvisatie is de ziel van elke speler. Je bedenkt niet van tevoren wat je gaat doen. Daar is geen tijd voor op het veld.’

 Gelukkig waren ze in een sportcentrum, en kon Neymartje dat eerste hele lange woord, en alle die daarop volgden, meteen fabelachtig van zich af trappen.

Meer over