OpinieVoorverkiezingen VS

‘Voor Bernie Sanders wordt het wel heel ingewikkeld met het huidige ‘Joementum’’

Joe Biden lijkt op weg om de Democratische kandidaat voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen te worden. Een week na Super Tuesday brengt de voormalige vicepresident op Big Tuesday opnieuw een slag toe aan concurrent Bernie Sanders. Is het over en uit voor Sanders?

Joe Biden liet na zijn overwinning op Big Tuesday weten dat de kiezers hem 'een stap dichterbij het herstel van fatsoen, waardigheid en eer in het Witte Huis' hebben gebracht.Beeld AFP

Bianca Pander (Amerikanist en partner bij campagnebureau BKB): ‘It ain’t over until the fat lady sings is een veelgebruikt spreekwoord in de campagnewereld, maar het wordt wel heel ingewikkeld voor Bernie Sanders met het huidige Joementum. Er zijn nu 1.651 van de 3.979 gedelegeerden verdeeld. Biden staat nu op 861 en Bernie op 663 en steeds meer oud-kandidaten zoals Kamala Harris en Cory Booker doen netjes wat de Democratische partij van ze verwacht door zich achter Biden te scharen. Hij wordt zo door de partij neergezet als de meest verkiesbare tegenover Trump in november. Sanders zal nog wel even doorvechten, want in theorie kan het nog, maar het Joementum is wel erg sterk, en is zelf versterkend doordat Biden maar blijft winnen. Dat zorgt er voor dat hij ook in de ogen van de kiezer het meest geschikt is. Ik gok dat het team-Sanders langzaam wel bezig is met hun onderhandelingen om te zorgen dat een deel van de progressieve agenda van Sanders toch een plek kan krijgen als Biden uiteindelijk wint.'

Maarten Zwiers (Universitair docent geschiedenis en American studies aan de Rijksuniversiteit Groningen): ‘Bernie Sanders is een vechter en hij gooit de handdoek niet makkelijk in de ring, dat hebben we in 2016 ook gezien. Maar zijn kansen om de nominatie te winnen zijn natuurlijk wel een stuk kleiner geworden, na Bidens overwinningen op Super Tuesday en Big Tuesday in staten waar Sanders het vier jaar geleden goed had gedaan, zoals Michigan. Ik verwacht dat Sanders nog even in de race blijft, ook omdat er nog een debat aan komt op 15 maart in Phoenix, Arizona en vier voorverkiezingen op 17 maart. Misschien hoopt Sanders op vreemde versprekingen van Biden tijdens het debat, een hoop die niet ongegrond is. Het is echter veelzeggend dat Sanders geen speech heeft gehouden dinsdagavond. Het begint er steeds meer op te lijken dat de Sanders’ campagne zich nu in dezelfde positie bevindt als de campagne van Joe Biden twee weken geleden – ‘dead in the water’, zoals Amerikanen zeggen.

Koen Petersen, politicoloog en Amerikanist – auteur van Einddoel: Witte Huis - Hoe de Amerikanen hun president kiezen: ‘Joe Biden vormt nu zelf een grotere bedreiging voor zijn kandidatuur dan Bernie Sanders. Hij is een meester in het doen van domme uitspraken en het maken van pijnlijke versprekingen. Dat onderstreept zijn hoge leeftijd en voedt twijfel of hij alles nog wel overziet en aankan. Maar vooralsnog is Sanders het momentum kwijt en vinden de meeste Democraten het belangrijker om Trump te verslaan dan om hun favoriete kandidaat te nomineren. Daarom omarmt het Democratische establishment inmiddels Biden. Kopstukken, campagneprofessionals en geldschieters scharen zich achter hem. Minstens zo belangrijk is dat de media Biden sinds vorige week beschrijven als een winnaar. Dat versterkt zijn verhaal. Bij Amerikaanse presidentsverkiezingen is het bandwagon effect een bekend fenomeen. Zodra een winnaar zich aandient, springt iedereen zo snel mogelijk bij hem op de kar. Maar omdat het niet uitgesloten is dat Biden zijn eigen campagne met blunders alsnog de vangrail inrijdt, doet Sanders er goed aan de handdoek niet in de ring te gooien.’

Hoe heeft Biden de presidentsrace in zo’n korte tijd weten te kantelen?

Bianca Pander: ‘Het heeft alles te maken met de angst voor nog vier jaar Trump. Mensen stemmen wellicht niet met hun hart, maar met hun hoofd op de kandidaat die de meeste kans heeft om Trump te verslaan. En dat heeft Bidens campagneteam vanaf het begin gedaan: Biden neerzetten als de enige kandidaat die gematigd genoeg is om de wat conservatievere kant van de partij en de gematigde zwevende Amerikanen te overtuigen weer op de Democraten te stemmen. Maar ook dat Biden Democraat genoeg is om uiteindelijk ook de progressieve kant van de partij achter zich te scharen. Het is niet een kandidaat waar mensen waanzinnig enthousiast van worden, zag ik toen ik bij bijeenkomsten van Biden was in februari, geen enorme schare fans zoals Bernie Sanders en Elizabeth Warren wel hadden. Maar ja, uiteindelijk draait het erom: weet jij kiezers er van te overtuigen dat jij Trump kan verslaan? Blijkbaar denkt de meerderheid van de huidige kiezers dat Joe Biden hun man is.’

Maarten Zwiers: ‘In de eerste plaats heeft het gematigde kader van de Democratische partij zich nu volledig achter Biden geschaard. Op Super Tuesday waren dat Pete Buttigieg en Amy Klobuchar, daar zijn inmiddels senator Kamala Harris en senator Cory Booker bij gekomen, zij waren allebei kandidaat voor de Democratische nominatie dit jaar. Bovendien heeft voormalig kandidaat Andrew Yang ook zijn steun voor Biden uitgesproken, terwijl hij in 2016 Sanders nog steunde. Daarnaast heeft Sanders moeite om zijn coalitie die hij in 2016 gevormd heeft verder uit te bouwen - er komen weinig nieuwe jonge stemmers bij. Democratische kiezers lijken voor een (in hun ogen) veilige keuze te gaan, voor een kandidaat die Trump kan verslaan. En dat is kennelijk Joe Biden, niet de revolutionair Bernie Sanders.’

Koen Petersen: ‘Biden profiteert van de ervaring die de Republikeinen in 2016 opdeden. Trump was de radicale anti-establishment-kandidaat met een relatief kleine achterban. Maar omdat zijn tegenstanders de grote anti-Trump meerderheid versplinterden, ging die er met de nominatie vandoor. Verstandige voormalige Democratische presidentskandidaten die aan hun toekomst denken, zoals Buttigieg en Klobuchar, schaarden zich als staatsmannen verstandig en loyaal achter Biden, om zijn positie sterker te maken dan die van Sanders. Daarmee maken zij bij de Democratische achterban goede sier en investeren zij in hun toekomst. Daarnaast kwam de ommekeer voor Bidens campagne in een staat ( South Carolina) waar hij goede vooruitzichten had, die hij bovendien waarmaakte. Maar dat het zó radicaal goed zou gaan had niemand verwacht.’

Volgende week zijn er voorverkiezingen in onder meer de swing states Florida en Ohio. Wat staat er dan eigenlijk nog op het spel? 

Bianca Panders: ‘Er staan nog veel gedelegeerden op het spel. In Ohio 136 en in Florida 219 kiesmannen. Bernie Sanders deed het in Nevada supergoed bij de latino’s, dus het is even afwachten of hij ook de steun van de wat conservatieve latino’s in Florida achter zich kan krijgen, of dat ook de bewoners van Florida meegaan in het Joementum. Daarmee zou Biden daadwerkelijk een onoverbrugbare voorsprong nemen op Sanders.’ 

Maarten Zwiers: ‘Volgens de peilingen staat Biden ver voor in Florida en Arizona. De andere twee staten, Illinois en Ohio, zijn cruciaal voor Sanders omdat ze in de Rustbelt liggen, het oude industriële hart van de Verenigde Staten waar veel working-class-stemmers mogelijk aangetrokken worden door het anti-establishment-geluid van Sanders. Michigan, waar Biden nu heeft gewonnen, heeft echter een vergelijkbare demografie als deze twee staten, dus dat belooft weinig goeds voor Sanders. Als deze voorverkiezingen ook weer uitdraaien op een complete nederlaag voor Sanders, dan lijkt het einde oefening voor hem, ook omdat er niet super veel gedelegeerden te winnen zijn na 17 maart; qua grote staten komt Georgia er nog aan - en daar gaat Biden winnen - en New York en Pennsylvania eind april. Een exit van Sanders is uiteraard gunstig voor Biden, want dan kan hij zich volledig gaan richten op Trump.’

Koen Petersen: ‘De race voor de Democratische nominatie lijkt gelopen.  Toch zijn deze voorverkiezingen nog cruciaal. Op de eerste plaats kan Biden met een stevige uitslag laten zien dat hij daar populair genoeg is om in november Trump in Ohio en Florida te verslaan. Trump heeft winst in deze cruciale staten nodig om in het Witte Huis te kunnen blijven. Bijkomend voordeel is dat Biden nu al de eigen achterban kan opporren en enthousiast maken. Dat kan de opkomst van Democratische kiezers verhogen en straks in november het verschil maken. Een kopzorg voor Biden zal blijven hoe hij straks de teleurgestelde achterban van Sanders kan motiveren de gang naar de stembus te maken en op hém te stemmen. In 2016 haakte een groot deel van Sanders aanhangers af: maar liefst 12 procent van zijn achterban koos uiteindelijk voor Trump.’

Meer over