Opinie

Voedsel uit de lucht: noodzakelijk én uitvoerbaar

Syrische burgers voedsel onthouden is een oorlogsmisdaad. Het kan, met de inzet van luchtmobiele eenheden.

Bewoners van de Syrische stad Madaya die door het Syrische bewind zijn uitgehongerd. Beeld ap
Bewoners van de Syrische stad Madaya die door het Syrische bewind zijn uitgehongerd.Beeld ap

Assad staat er met de dag beter voor. Een wapenstilstand op korte termijn? De Syrische president is er niet voor te porren. Stoppen met de hongerbelegering van honderdduizenden Syriërs? Vergeet het maar, voor Assad is hongersnood slechts een wapen. Voedselhulp over de weg is het meest doelmatig, maar slechts mondjesmaat mogelijk. Via de lucht dan?

Critici vinden het a priori een onuitvoerbaar plan. Te riskant, no way! Is dat inderdaad zo? Over de politieke wenselijkheid en internationaal-rechtelijke plicht van voedselhulp aan belegerde gebieden bestaat geen twijfel. Burgers voedsel onthouden, is een oorlogsmisdaad.

Veiligheidsraadresoluties laten geen twijfel: lokale partijen móeten voedselhulp aan burgers toestaan. De internationale gemeenschap hoeft niet te bedelen om toestemming. En boven dit alles zweeft zoiets als het humanitair imperatief, dat bijvoorbeeld zijn weerslag vindt in de responsibility to protect. Burgers helpen om burgers te helpen.

Nee, dat voedselhulp mág en moet, is geen punt van discussie. Het diplomatieke proces is stroperig. Dit conflict gaat nog heel lang duren. Natuurlijk, elke buitenlandse bemoeienis is als paling vangen in een emmer. Glibberig en slijmerig. Juist dan echter kan internationale voedselhulp een rol spelen. Het is een middel om in elk geval een 'humanitair haakje' in de Syrische burgeroorlog te slaan. Om méér te doen dan Assad te apaiseren waar het gaat om het toelaten van hulp.

undefined

Alternatief

Voedselhulp zou Europa in elk geval een betere pers bezorgen dan nu in de vluchtelingencrisis. Uitvoerbaar? Als gezegd, grote hulpoperaties via de weg zijn niet echt een optie. Voedseldroppings met vliegtuigen lijken dan beter mogelijk. Assad en Rusland zijn er al mee bezig.

Maar mag ik een alternatief toevoegen? Veel moderne krijgsmachten beschikken over zogenoemde luchtmobiele eenheden. Nederland kent een luchtmobiele brigade die geschikt is voor air assault. In lekentaal: de brigade zou in staat moeten zijn om - achter vijandelijke linies - een gebied gewapenderhand onder controle te krijgen, in elk geval voor een tijdje. Dit met behulp van transporthelikopters en beveiligd door Apache-gevechtshelikopters en gevechtsvliegtuigen. Eenmaal stand-by gezet, moet de brigade binnen enkele dagen kunnen afreizen naar het operatiegebied. Veel NAVO-lidstaten hebben dit soort eenheden.

Natuurlijk, inzet van luchtmobiele eenheden zou nogal een opschaling betekenen. We praten over een stevige militaire operatie. Reken op enkele duizenden militairen. Maar de spullen en getrainde militairen zijn in principe beschikbaar. Alles zal draaien om goede inlichtingen. Waar staat de luchtafweer? Verkenners moeten de landingszones markeren. (Hulporganisaties hebben trouwens al de nodige ervaring opgedaan met dit soort operaties.) Meegevlogen infanteristen zullen de landingszones moeten beveiligen.

undefined

Gered van de hongersnood

Niet voor lang echter, het zal een korte en snelle operatie zijn. Hoe bewaar je de neutraliteit en zal de hulp niet vooral bij militairen en strijders terechtkomen? Laat een ding duidelijk zijn: de meeste slachtoffers staan op het conto van het regime-Assad.

Logisch dus dat een voedselhulpoperatie zal plaatsvinden in door regeringstroepen (of regeringsgetrouwe milities) omsingeld gebied. Elke inzet - ook voedselhulp - zal selectief zijn. Maar dat mag geen reden zijn om helemaal niks te doen. Assad zal steigeren.

Maar zal de Syrische president het echt aandurven helikopters van een internationale humanitaire operatie uit de lucht te schieten? In de wetenschap dat NAVO-vliegtuigen vervolgens wat nog resteert van zijn luchtmacht en -afweer zullen elimineren? En inderdaad, een deel van de voedselhulp zal bij soldaten en milities terecht komen.

Uiteindelijk echter geven twee factoren de doorslag. Ten eerste: elke burger gered van de hongersdood is er een. Een meer klinkend signaal van zichtbare betrokkenheid kan de internationale gemeenschap niet afgeven. Ten tweede: we hebben Assads toestemming helemaal niet nodig. Uiteindelijk is voedselhulp aan belegerde gebieden via de lucht eerder een politieke dan een militaire kwestie.

Christ Klep is militair-historicus

Meer over