ColumnSheila Sitalsing

Verbeter de wereld, begin bij je pensioenfonds

null Beeld

Na petities, boze brieven en een bezettingsactie stonden vrijdag ambtenaren, leraren en universiteitsmedewerkers wederom op verschillende plekken in het land te demonstreren tegen hun pensioenfonds ABP. Omdat dit in hun naam belegt in firma’s die handelen in olievervuiling, opwarming van de aarde en bomenkap.

Want de tijden veranderen – nog steeds, dat zal blijven doorgaan, ook lang nadat Bob Dylan niet meer onder ons is – en loontrekkers pikken het niet langer dat de pensioenfondsen waar ze verplicht bij zijn aangesloten niet handelen in lijn met de normen van de deelnemers. Artsen blijken te zitten bij een pensioenfonds dat hun geld steekt in alcohol, gokkasten en wapens. Bosbouw-ingenieurs aan de universiteit van Wageningen blijken tot hun ontzetting via het ABP te investeren in Braziliaanse vleesbedrijven die illegaal hout kappen in de Amazone.

Jeugdig plichtsbesef

Vroeger was een pensioenfonds iets waar mensen pas belangstelling voor kregen wanneer ze bijna bejaard waren. Dan wilden ze plots alles weten over rendementen en uitkeringen en indexatie. Lang geleden, toen ik nog loontrekker was, heb ik uit jeugdig plichtsbesef in de deelnemersraad van het bedrijfspensioenfonds gezeten; het wemelde er van de oudere heren die uit de pot probeerden te graaien, ‘want jullie jongeren hebben het voorlopig toch niet nodig’. Later werd speciaal voor hen 50Plus opgericht. Voor jonge mensen die zich hevige zorgen maakten over hun toekomstige oudedagsuitkering trok ene Sywert van Lienden ten strijde; hij is inmiddels de geur van hoger honing achterna gevlogen.

De nieuwe pensioenstrijd gaat niet over de rekenrente, maar over zaken die er echt toe doen: verbeter de wereld, begin bij je pensioenfonds. Invloed is mogelijk, collectieve actie ook, zo ziet vooruitgang eruit. De Volkskrant plaatste onlangs op de site een pensioenfondsenwijzer waaruit blijkt dat ook iemand die enorm haar best doet – geen vlees, havermelk, de trein – ongewild meebetaalt aan militaire vliegtuigen voor Saoedi-Arabië, of de vernietiging van de Niger-delta.

Kinderarbeid

In de te weinig geprezen serie De Waarde van de Aarde ging presentator Twan Huys onlangs langs bij het ABP omdat dit ook belegt in Glencore, een mijnbouwbedrijf dat kinderen onder levensgevaarlijke omstandigheden kobalt laat winnen in Congo – voor smartphones en accu’s van auto’s. Het heeft de aandacht, zei ABP-bestuursvoorzitter Corien Wortmann, en ze zei erbij dat het ABP ‘júíst blijft beleggen in Glencore om het gesprek te kunnen voeren over misstanden’. Het is hetzelfde argument waarmee Viktor Orbán jarenlang in de Europese koepelorganisatie van christendemocratische partijen heeft mogen meedraaien, en waarmee handel met menig dictator wordt gerechtvaardigd: het is ‘júíst goed’ de lijnen kort te houden.

Bij het ABP weten ze niet zo goed wat ze aan moeten met de nieuwe betrokkenheid van deelnemers. We zíjn al het duurzaamst beleggende pensioenfonds op alle ranglijstjes, was eerst de verdedigingslinie, maar volgens de opstellers van die lijstjes komt dit niet doordat het ABP het zo goed doet, maar doordat de andere fondsen het nog beroerder doen.

Wortmann probeerde vrijdag de boel te sussen met de taal die je leert als je lang hebt rondgelopen in politiek en bestuur: ‘De ambitie gaat omhoog.’ In de verte kon je Dylan horen neuriën.

Podcast De kamer van Klok

Hoe staat het met de formatie? Uit de brief van Mariëtte Hamer blijkt dat ze geen flauw idee heeft waar het heen moet. Ondertussen maakt Rutte Kaag het hof. Via Orbán. Hoe zit dat? Luister onze politieke podcast met columnist Sheila Sitalsing, hoofdredacteur Pieter Klok, correspondent Marc Peeperkorn, chef politiek Raoul du Pré en presentator Gijs Groenteman.

Meer over