ColumnHeleen Mees

Veel Nederlanders vinden Biden te oud om president te worden, maar we moeten juist blij zijn

De coronacrisis versnelt de drie trends die het Westen voor het uitbreken van de pandemie al voor een reusachtige uitdaging plaatsten: de opmars van China, de macht van Big Tech en de alsmaar groter wordende inkomens- en vermogensongelijkheid. Zonder overdrijving zijn China, Big Tech en de mondiale elite, dat wil zeggen de 1 procent rijkste mensen ter wereld, de grote winnaars van de pandemie.

Aanvankelijk was China de risee van de wereld. Het land probeerde met mondmaskerdiplomatie het door het coronavirus besmeurde imago schoon te vegen. Dat is niet langer nodig nu het westerse landen niet lukt het virus onder controle te krijgen. Terwijl in China slechts drie mensen per miljoen inwoners aan covid-19 zijn overleden, zijn dat er in Nederland volgens de officiële telling maar liefst 390 en in de Verenigde Staten zijn al 679 mensen per miljoen inwoners aan covid-19 overleden. Nu wordt China ons als voorbeeld gesteld.

Je zult maar Ren Zhiqiang zijn, een onroerend-goedmiljardair die zich in maart kritisch uitliet over de Chinese leider Xi Jinping vanwege diens aanpak van het coronavirus. Zhiqiang, die Xi een ‘clown’ noemde, is onlangs tot 18 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Of je zult een jonge pro-democratiedemonstrant in Hongkong zijn die door de nieuwe Chinese Veiligheidswet de straat niet meer op mag, of een van de naar schatting miljoen Oeigoeren die in een heropvoedingskamp zitten opgesloten.

Ook qua economische groeicijfers laat China het Westen ver achter zich. Terwijl het Chinese bruto binnenlandse product in het derde kwartaal met 4,9 procent groeide vergeleken met hetzelfde kwartaal een jaar daarvoor, verwacht het CPB dat de Nederlandse economie in het derde kwartaal met 5,9 procent is gekrompen ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2019. China zag zijn aandeel in de internationale handel de afgelopen maanden stijgen omdat het land zo veel beschermende hazmatpakken exporteert. Zoals China-correspondent Leen Vervaeke afgelopen zaterdag in deze krant verzuchtte: ‘Ik wil niet meer klagen over China.’

En wie wil er nog klagen over Big Tech? Het is dankzij de grote tech­bedrijven dat veel bedrijven en organisaties tijdens de lockdown konden blijven functioneren. Dankzij Big Tech kunnen scholen les blijven geven en hebben wij contact met onze familie en vrienden kunnen onderhouden. De Nasdaq, de beursgraadmeter voor de technologiesector, staat 20 procent hoger dan voor het uitbreken van de pandemie. De aandelen Apple en Amazon zijn binnen een half jaar tijd met maar liefst 50 procent gestegen. De techbedrijven hebben de afgelopen maanden ook nog eens bootladingen met data over ons verzameld. Ze weten nu niet alleen naar welke websites we surfen, maar ook wat er bij ons op de schoorsteenmantel staat.

Bedrijven met weinig personeel zagen het afgelopen half jaar de koers veel harder stijgen dan bedrijven met personeel – het verschil was gemiddeld 37 procent. Personeel is tijdens de pandemie een blok aan het been gebleken. Zoals een Amerikaanse beurshandelaar zei: ‘Het is een ‘bear-market’ voor mensen.’ De pandemie versnelt de sociale transformatie die al langer gaande is, waarbij de factor arbeid steeds verder marginaliseert. Dat tast niet alleen het weefsel van de samenleving aan, maar vormt ook een bedreiging voor de democratie. Want als je mensen niet langer nodig hebt, waarom zou je dan nog naar ze luisteren?

De Democratische kandidaat Joe Biden heeft tijdens de verkiezingscampagne beloofd dat hij ervoor zal zorgen dat arbeid in plaats van vermogen wordt beloond. Biden wil de vennootschapsbelasting verhogen tot 28 procent en het toptarief van de inkomstenbelasting tot 39,5 procent. Bovendien heeft de OESO een plan klaarliggen dat ertoe moet leiden dat grote multinationals niet langer via belastingparadijzen belasting kunnen ontwijken. Dat plan moet 100 miljard dollar aan extra belastinginkomsten opleveren. Als Biden over twee weken de verkiezingen wint, is dat plan opeens kansrijk.

Veel Nederlanders vinden Biden te oud om president te worden. Maar Europa moet zich juist gelukkig prijzen met een Amerikaanse president die oud genoeg is om het woord trans-Atlanticus te kunnen spellen. Alleen als de EU en de VS de handen ineenslaan kan de macht van China, Big Tech en de grote multinationals gebroken worden.

Heleen Mees is econoom.

Luister POTUS de podcast

Gijs Groenteman neemt met hoofdredacteur Pieter Klok, verslaggever Natalie Righton en correspondent Michael Persson de campagneweek door. Waar was Trump, wat deed Biden en waar had Amerika het over? Met POTUS de podcast ben je weer bij.

Meer over