Vasthouden aan status-quo brengt Israël in gevaar

In Europa dient zich een nieuwe joodse vredesgroep aan. Een wending in de politiek van Israël is dringend geboden.

Anet Bleich

Het meest opvallende aan de recente revoltes in Tunesië en Egypte was hun vreedzame karakter en de centrale eis: vrijheid en democratie. Ook het ontbreken van tegen Israël gerichte leuzen was erg opmerkelijk. Het maakt duidelijk dat het conflict tussen Israël en de Palestijnen niet, zoals vaak verondersteld wordt, de grondoorzaak is van alle problemen en alle woede in de Arabische wereld. De problematiek van eigen dictators en eigen maatschappelijke misstanden staat - terecht - centraal.

Het neemt niet weg dat een geslaagde ‘Arabische lente’ - als de democratische golf de overhand houdt, wat zeer te hopen maar niet zeker is - ingrijpende consequenties zal hebben voor Israël en het Israelisch-Palestijnse conflict. Ten eerste omdat Israël dan niet langer de enige democratie in de regio zou zijn, maar te maken krijgt met opponenten of partners die ook naar de stem van het volk moeten en willen luisteren. Denkbaar is bovendien dat de lentebries overwaait naar de Palestijnse gebieden en daar leidt tot een roep om nationale verzoening (tussen Fatah en Hamas) en tot massale, dit keer vreedzame protesten tegen de Israëlische bezetting.

Het zou mooi zijn als Israël op die ontwikkelingen zou inspelen door naar voren te brengen dat het bereid is om in ruil voor duurzame vrede samen te leven met een onafhankelijke Palestijnse staat, binnen de grenzen van 1967. Een terugkeer naar het aloude ‘land voor vrede’ uit het begin van de jaren negentig.

Helaas lijkt zo’n spontane wending in de politiek van Israël momenteel onwaarschijnlijk. Het land heeft de meest rechtse regering ooit, met daarin een ijzersterke positie voor de aanhangers van het behoud van de joodse nederzettingen in Palestijns gebied. Maar fantasieloos vasthouden aan de status-quo brengt het op termijn overleven van Israël nu meer dan ooit in gevaar. Het kan gemakkelijk nieuwe Arabische woede en vijandschap oproepen.

De potentieel explosieve situatie maakt het ook voor de joodse gemeenschappen buiten Israël van belang een eigen positie te bepalen. In de joodse diaspora heeft altijd de neiging overheerst om zonder meer achter Israël te staan. De Israëli’s zijn ter plaatse, zij halen de kastanjes uit het vuur, dus het zou een gotspe zijn hun met kritiek voor de voeten te lopen, zo luidde de redenering.

Toch is in die passieve opstelling enige verandering aan het komen. In de Verenigde Staten is naast Aipac (de befaamde ‘joodse lobby’) een andere organisatie in opkomst, JStreet, die de op een vreedzaam vergelijk gerichte politiek van president Obama steunt. En sinds kort heeft Jstreet een Europees zusje, genaamd JCall. Het initiatief komt uit Frankrijk, waar bekende joodse intellectuelen als de filosoof Alain Finkielkraut en de schrijver Bernhard Henry Lévi zich erbij hebben aangesloten.

Inmiddels is ook een Nederlandse afdeling van JCall opgericht. De groep schaart zich achter het JCall-manifest Een beroep op de rede. JCall keert zich zowel tegen de huidige Israëlische politiek als tegen het delegitimeren van Israël door dat land voor te stellen als een kwaad dat met alle middelen bestreden mag worden. In dit opzicht neemt JCall afstand van ‘Een Ander Joods Geluid’, dat in het verleden de indruk heeft gewekt tegen Israël gerichte acties onvoorwaardelijk te willen steunen. JCall is vóór een democratische joodse staat naast ‘een soevereine en levensvatbare Palestijnse staat.’

De prille Nederlandse afdeling mag zich verheugen in de sympathie van mensen als socioloog Bram de Swaan, voormalig directeur van het Joods Historisch Museum Judith Belinfante en journalist en Israëlkenner Salomon Bouman. Ze richt zich in eerste aanleg op het werven van steun in joodse kring.

‘Laten we niet langer slachtoffer zijn’, zei de Israëlische schrijver David Grossman bij het in ontvangst nemen van de Vredesprijs van de Duitse boekhandel vorig najaar, ‘noch van onze vijanden, noch van onze eigen angsten.’ Het ten tonele verschijnen van JCall kan een stapje in de goede richting zijn.

undefined

Meer over