CommentaarRaoul du Pré

Uitstel van het schooladvies maakt alleen kans als het niet leidt tot eenheidsworst op de middelbare scholen

null Beeld

Het onderwijsdebat over de kansenongelijkheid komt in getijden. De eerste golf spoelde vijftig jaar geleden aan, toen in het kabinet-Biesheuvel een experiment begon met de integratie van de verschillende onderwijstypen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het vervolg is bekend: na jarenlange hoogoplopende debatten over de middenschool klonk in 1992 dan toch het startsein voor de basisvorming: de grootscheepse gelijkschakeling van de onderbouw.

Over waarom het misging, is nadien nog minstens zoveel jaren gedebatteerd, maar het eindresultaat was duidelijk: het kwam er simpelweg niet van. En dat kwam vooral doordat politiek Den Haag een groot deel van de scholen simpelweg niet wist te overtuigen van de schoonheid van het plan. Ze zagen de noodzaak niet, ze hikten aan tegen de veronderstelde ‘eenheidsworst’ en bleven hun leerlingen gewoon selecteren. Na enkele jaren nam de verscheidenheid zelfs toe. Nadat de vernieuwing in de bovenbouw daarna hetzelfde lot trof, hield de politiek het voor gezien.

Het is dan ook niet zonder risico dat de Onderwijsraad het idee van de brede onderbouw nu terug op de agenda zet, al is er wel een verschil: veel algemener dan destijds wordt nu de analyse gedeeld dat Nederland echt te vroeg selecteert en daarmee heel veel kinderen al vroeg in hun leven op het verkeerde spoor zet, vooral de leerlingen uit de toch al minder kansrijke milieus. Dat het door gebrek aan soepele overstapkansen steeds moeilijker is geworden om zo’n fout te corrigeren, maakt de situatie nijpend.

De raad voelt die stemming goed aan, maar het wordt nog een hele uitdaging om de fouten van de vorige keer niet te herhalen. Als er geen ruimte blijft voor de cognitieve verschillen, die er onder jonge pubers natuurlijk toch ook al vaak zijn, zit een groot deel van de scholen binnenkort weer in het verzet. De gymnasia voorop.

De Onderwijsraad zegt dat te beseffen en dringt aan op een ‘flexibel programma’, maar zadelt de scholen daarmee wel op met groepen leerlingen waarbinnen op allerlei verschillende niveaus moet worden lesgegeven. Geen eenheidsworst dus maar juist veel meer maatwerk. Dat is een prikkelend idee, maar zonder forse investeringen in het lerarenkorps en de individuele begeleiding van leerlingen zal het niet gaan.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over