Commentaar

Twee lichtpuntjes in het oosten bevatten ook een boodschap voor Brussel

In Bulgarije en Moldavië staan kiezers op tegen corruptie. De EU moet naar hun noodkreet luisteren.

null Beeld EPA
Beeld EPA

Terwijl de vanuit Brussel gelanceerde ‘clusterbom’ aan groene initiatieven de koppen dicteert van Europese kranten, strijden veel Europeanen tegen een andere clusterbom. Die van corruptie, favoritisme en zelfverrijking. In nogal wat jonge democratieën is corruptie – met bijhorende uitholling van de rechtsstaat – de grootste vijand.

Een vijand die óók het geloof in democratie ondermijnt. En al helemaal als burgers zien dat de EU de corruptie in hun land eigenlijk niet bestrijdt, maar de facto aanwakkert met haar slecht gecontroleerde miljardensubsidies. En als ze zien dat hun corrupte politieke leiders graag geziene leden blijven van de ‘politieke families’ die het Europees parlement bevolken. Dat wekt bevreemding.

Tegen deze achtergrond zijn er twee lichtpuntjes te bespeuren in recente Europese verkiezingen. Het eerste in Bulgarije, waar bij de tweede parlementsverkiezingen in korte tijd de partij van Boyko Borisov is voorbijgestreefd door een van de drie protestpartijen die daar zijn opgebloeid, geleid door de bekende tv-persoonlijkheid Slavi Trifonov. Zijn speerpunt: hervorming van het Bulgaarse openbaar ministerie.

Bulgarije is in een politieke patstelling beland en nog zeker niet uit de problemen. Onzekerheid blijft troef, maar na een jaar van grote protesten hebben de Bulgaarse kiezers nu gedaan wat Brussel naliet: Borisov aanspreken op zijn corruptieschandalen.

Een ander signaal kwam uit het kleine Moldavië, dat net als Georgië en Oekraïne moet tolereren dat Rusland een deel van zijn grondgebied controleert. Hier won de partij van de vorig jaar tot president gekozen Maia Sandu een absolute meerderheid. Sandu trok niet alleen pro-Europese kiezers, maar ook genoeg anderen die simpelweg genoeg hebben van de corruptiepraktijken.

Voor veel Europeanen buiten de Unie, zoals in Moldavië, is de EU nog altijd een baken van hoop en beschaving. Ze hopen dat die op termijn hun land in stabieler vaarwater kan brengen. Het juiste antwoord op problemen met de rechtsstaat en corruptie in sommige nieuwere EU-lidstaten is niet, zoals sommige politici kortzichtig beweren, het wegnemen van dat perspectief bij landen die willen toetreden. Veeleer moet er veel strenger intern (binnen de EU zelf) worden optreden tegen gesjoemel met de elementaire waarden van de Unie. Dáár ontbreekt het tot nu toe aan – ook volgens veel Bulgaren, Polen, en Hongaren.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over