InterviewJoost Hiltermann

‘Trump laat bondgenoten in de kou staan door Amerikaanse militairen terug te trekken uit Syrië’

President Trump meent dat alle Amerikaanse militairen in Syrië terug naar huis kunnen keren. Directeur Midden-Oosten van de International Crisis Group in Brussel Joost Hiltermann denkt daar anders over.

Een Amerikaans legervoertuig bij de inname van het laatste IS-bolwerk Hajin eerder deze maand door Koerdische strijders. Beeld AFP
Een Amerikaans legervoertuig bij de inname van het laatste IS-bolwerk Hajin eerder deze maand door Koerdische strijders.Beeld AFP

Alle Amerikaanse militairen die nu de Koerdische strijders bijstaan in Syrië kunnen naar huis komen, want terreurgroep IS is verslagen, meldde de Amerikaanse president Trump in een tweet. Blijdschap bij de tegenstanders van de VS in deze kwestie, Iran, Rusland en zelfs IS, maar ook bij één bondgenoot: Turkije. Daar zint president Erdogan op een aanval op de Koerden in het noordoosten van Syrië. Verbijstering in Europa, bij de Koerdische bondgenoten en bij een deel van Trumps eigen Republikeinen in het Congres en zijn kabinet.

Trump speelt de tegenstanders van de VS in de kaart, betoogt Joost Hiltermann, directeur Midden-Oosten van de International Crisis Group in Brussel.

Wat vindt u van het besluit van president Trump om alle Amerikaanse militairen weg te halen uit Syrië?

‘Het is een onverantwoordelijk besluit. Het laat bondgenoten van de Verenigde Staten in de kou staan. Wat moeten toekomstige Amerikaanse bondgenoten daar voor les uit trekken?’

De Turkse president Erdogan zou bij Trump hebben aangedrongen op vertrek om een Turkse aanval op Koerdisch gebied in Syrië te vergemakkelijken. Hoe ziet u de verhouding tussen Trump en Erdogan?

‘Dat is een moeizame verhouding. Maar in dit geval hoefde Erdogan Trump geen duwtje te geven. Trump wil al heel lang de Amerikaanse troepen weghalen uit Syrië.’

Maken de Syrische Koerden van de YPG nog een kans op eigen kracht tegen aanvallen van Turkije en IS? Of moeten zij nu bescherming zoeken bij Assad en de Russen?

‘De YPG móét wel op zoek naar steun van Rusland en het Syrische bewind van Assad. Ik zou niet weten welk alternatief de Koerden zouden hebben.’

Verwacht u zo’n oorlog tussen Turkije en de YPG?

‘Er zou een Turkse invasie kunnen komen en een Syrische reactie daarop: een Turks-Syrisch conflict met de Koerdische YPG vechtend aan de kant van het Assad-regime. Ik betwijfel echter of Rusland zal toestaan dat Turkije een interventie pleegt, zoals Moskou dat eerder wel deed bij de inname van het Koerdische gebied Afrin. Een offensief van grondtroepen zonder luchtsteun (wegens het gevaar van aanvallen door Russische gevechtsvliegtuigen) is een riskante onderneming.’

Hoe zal het Amerikaanse vertrek de machtsverhoudingen veranderen? Geeft Trump zijn tegenstanders in de kwestie-Syrië – Assad, Poetin en Iran – de vrije hand?

‘Dat is inderdaad het geval. Rusland, Iran en Syrië zijn de winnaars in dezen en, op een afstand, China, als de Verenigde Staten zich terugtrekken uit deze regio. Dat is opnieuw een treffer in eigen doel door de man die graag opschept dat hij de beste onderhandelaar is, maar keer op keer cadeautjes uitdeelt aan de vijanden en rivalen van de VS.’

In de VS is veel verzet tegen het besluit, ook uit de Republikeinse partij en in het kabinet. Acht u het mogelijk dat de terugtrekking niet doorgaat?

‘Met Trump weet je het nooit. Het kan best dat zodra hij de Israëlische premier Netanyahu aan de lijn krijgt, hij zich gedwongen voelt terug te krabbelen.’

Ziet u een rol voor de EU, of individuele Europese staten, om het gat dat de Amerikanen zouden achterlaten te vullen?

‘Nee, want dat gat is militair.’

Wat verwacht u dat Iran, Rusland en Assad nu gaan doen?

‘Als Rusland het verstandig aanpakt, onderhandelt het met Turkije over een overgang die de belangrijkste belangen, de zogenoemde core interests, van Turkije en Syrië behoudt: Syrische militaire aanwezigheid aan de grens.’

Hoe schat u de resterende kracht van IS in voor een come-back?

‘Die kracht is nog steeds beduidend groot, zeker als er weer gevechten zouden uitbreken, zoals nu te verwachten valt in het noordoosten van Syrië. In een chaotische situatie waarin iedereen tegen iedereen vecht, kan IS zich hergroeperen en weer sterker worden. Daartoe is het eerder in staat geweest. IS is nooit helemaal verslagen, alleen teruggedrongen uit de gebieden waar zij de baas waren. IS zal blijven inspelen op onlustgevoelens onder de bevolking over misstanden waar nooit iets aan wordt gedaan. En het zal elke gelegenheid aangrijpen om militair weer in het offensief te gaan.’

Meer over