ColumnHeleen Mees

Trump heeft de Republikeinse partij helemaal overgenomen

Heleen Mees Beeld
Heleen Mees

Amerikaanse verkiezingen worden niet gewonnen door de kandidaat die de meeste aanhangers heeft, maar door de kandidaat die het best in staat is zijn of haar aanhang aan te sporen naar de stembus te gaan. Trump begrijpt dat als geen ander. Volgens de laatste Gallup-peiling vindt inmiddels 45 procent van de Amerikanen dat Trump zijn werk goed doet. Dat is een flinke stijging ten opzichte van een jaar geleden, toen slechts 35 procent van de Amerikanen tevreden was, en vrijwel gelijk aan het percentage dat Barack Obama scoorde in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in 2010. De Democraten leden destijds een monsterverlies van 68 zetels en raakten zo hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kwijt.

Volgens opiniepeiler Charles Cook moet het waarderingscijfer verder omhoog, willen de Republikeinen de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden behouden na de tussentijdse verkiezingen op 6 november. Dat is cruciaal voor Trump omdat het Huis van Afgevaardigden de macht heeft een afzettingsprocedure tegen hem te beginnen. Iedere andere politicus zou zijn boodschap matigen in de hoop zo veel mogelijk onafhankelijke kiezers aan zich te binden. Zo niet Trump. Hij weet dat als hij zijn boodschap matigt hij het risico loopt de harde kern van aanhangers van zich te vervreemden. Dat zijn de mensen die van heinde en verre komen om een campagnerally bij te wonen. Een menigte die juicht, jouwt en in spreekkoren galmt.

Zij zijn ook degenen die gaan stemmen tijdens voorverkiezingen, wanneer de gemiddelde Republikein het af laat weten. Zo bezorgde de harde kern van aanhangers Trump in 2016 tijdens de Republikeinse voorverkiezingen een snelle overwinning op 16 gevestigde kandidaten. Met ieder Republikeins congreslid dat het waagt zich kritisch uit te laten over Trump wordt bij de eerstvolgende voorverkiezingen afgerekend. Dat overkwam onlangs Mark Sanford. Nadat hij vorig jaar kritiek uitte op Trump, zei Sanford al dat hij een dead man walking was. Op de dag van de voorverkiezing hoefde Trump zijn aanhangers er slechts aan te herinneren dat Sanford niet behulpzaam was geweest in de campagne om Amerika weer great te maken. Trump heeft de Republikeinse partij helemaal overgenomen.

In 2016 maakte The Boston Globe een nep-voorpagina om lezers te waarschuwen voor de gevaren van een Trump presidentschap, iets waar destijds nog hard om gelachen werd. Het is griezelig te zien hoe accuraat die voorspelling is gebleken. Krantekoppen als ‘Deportaties zijn begonnen’, ‘Beurzen dalen door handelsoorlog’, en ‘Trump op shortlist voor de Nobelprijs voor de Vrede’ zijn nu heel gewoon (of goed voorstelbaar). Het laat zien dat Trump precies doet wat hij zegt. Ook in die zin is hij een ongewone politicus. Wie hem wil doorgronden, hoeft er slechts zijn campagnespeeches op na te slaan.

Om de emoties onder de harde kern van zijn supporters op te stoken in aanloop naar november heeft Trump een zero tolerance-beleid ingevoerd voor migranten die illegaal de grens oversteken − waarbij honderden kinderen van hun ouders zijn gescheiden. Trump heeft een wereldwijde handelsoorlog ontketend, Amerika’s bondgenoten geschoffeerd en ’s werelds wreedste dictator omarmd. Tijdens zijn campagne-rally’s hitst hij zijn aanhangers op tegen de media en promoot hij het gedachtegoed van witte suprematie. Trump heeft een streep gezet door het Akkoord van Parijs en de nucleaire deal met Iran. Ook zijn de belastingen voor de allerrijksten verlaagd en is het fundament voor Obamacare ondermijnd. Het enige wat hij nog niet heeft gedaan is Hillary Clinton opsluiten.

Naar verwachting zal de speciaal aanklager Robert Mueller de komende maanden zijn onderzoek naar mogelijke samenzwering van de Trumpcampagne met Rusland afronden. Volgens richtlijnen van het ministerie van Justitie kan een zittende president niet vervolgd worden en naar algemeen wordt aangenomen zal Mueller zich daaraan houden. Als Mueller voldoende bewijs heeft verzameld om Trump strafrechtelijk te vervolgen, zullen alle ogen zich richten op het Huis van Afgevaardigden. Hoe je het ook wendt of keert, de tussentijdse verkiezingen draaien in dat geval uit op een referendum over Trump.

In 2010 was de opkomst bij de tussentijdse verkiezingen slechts 39 procent. Zo’n lage opkomst werkt in Trumps voordeel. Of zouden de Democraten nu wel gemotiveerd zijn te gaan stemmen? De presidentsverkiezingen van 2016 laten zien dat er niet zoiets bestaat als niet stemmen.

Meer over