VERSLAGGEVERSCOLUMNMargriet Oostveen, van Groningen tot Limburg

‘Trial by media’: hoe het verdacht maken van journalisten iedereen treft

. Beeld .
.Beeld .

Trial by media. Trial by media. Trial by media. Trial by media. Vier keer zei Thierry Baudet het in zijn eerste filmpje van maandag. En toen ook weer eens: ‘Want we wéten dat de media niet te vertrouwen zijn.’

Hoofdredacteur Renzo Veenstra van Omroep Brabant appte er die dag nog over met zijn directeur: ‘Godverdomme dacht ik, wat doet hij het weer sluw.’

Ook hoofdredacteur Willem Groeneveld van het Groningse stadsblog Sikkom zag meteen het verband: ‘Direct daarna kregen wij de eerste berichtjes alweer binnen: zie je wel, jullie zijn niet te vertrouwen.’

Willem Groeneveld (Sikkom) bij zijn thuis ingegooide raam. Beeld
Willem Groeneveld (Sikkom) bij zijn thuis ingegooide raam.

Het verdacht maken van journalisten werd met dank aan Baudet, Wilders, Kuzu, Trump en Viruswaanzin gewoon. En er zijn deze dagen alweer ergere dingen om over te vallen, zie antisemitisme. Toch kan het geen kwaad af en toe te laten zien wat de dagelijkse gevolgen van zo’n haatcampagne zijn. Want ook antisemitische appjes kunnen zo weer dagelijkse praktijk worden, journalisten zijn alleen maar kanarie in de kolenmijn.

Vorig jaar vertelden verslaggevers van Omroep Flevoland in deze rubriek al hoe vaak intimidatie en bedreiging in hun werk de laatste jaren voorkomt. Toen de NOS in oktober het logo van alle satellietwagens haalde, omdat de eigen mensen zo vaak worden belaagd, was dat nieuws, maar sommige hoofdredacteuren van de regionale omroep (ze vergaderen iedere zes weken samen per videocall) fronsten daarbij dus wel even de wenkbrauwen.

Verslaggevers van regionale omroepen rijden namelijk al jaren in zogeheten onbestickerde auto’s zonder logo naar de moeilijkste wijken, de meeste hoofdredacteuren hebben er één of twee klaar staan. En net als de NOS moeten zij bewaking voor hun cameramensen en verslaggevers inhuren voor Oud en Nieuw, Zwarte Piet-demonstaties en voor bepaalde wijken in het donker. Hun mensen halen bij steeds meer gelegenheden, zoals rond voetbalhooligans, zelfs niet eens meer een camera tevoorschijn: veel te gevaarlijk, ze gebruiken liever een onopvallende iPhone. Bij sommige zenders, zoals Omroep West, zijn voor verslaggevers steekwerende vesten aangeschaft.

Sportverslaggever Jim van der Deijl zegt daar: ‘Als ADO met 6-0 verliest, dan moet je je plek kennen en niet vooraan gaan staan.’ Politie- en rechtbankverslaggever Sander Knura van Omroep West vraagt soms aan de rechtbank of hij, om een opstootje te voorkomen, zijn livebijdrage aan de uitzending ín het gerechtsgebouw mag doen, in plaats van ervoor.

Sander Knura (links) en Jim van der Deijl (Omroep West). Beeld
Sander Knura (links) en Jim van der Deijl (Omroep West).

Renzo Veenstra van Omroep Brabant stuurt me filmpjes waarop te zien is hoe zijn verslaggever Raymond Merkx op straat live in de uitzending vragen staat te beantwoorden, als een aanhanger van ‘Viruswaarheid’ hem botweg met zijn telefoon begint te filmen, Merkx luid ondervragend voor zijn eigen YouTube-kanaal (inmiddels verwijderd). Dit soort incidenten zijn steeds gebruikelijker. Omroep Gelderland kampte langdurig met een doe-het-zelf-journalist in het gemeentehuis die de integriteit van hun politiek verslaggever bleef aanvallen via sociale media. En in Den Haag doet Jim van der Deijl even voor hoe mensen hun telefoon pal voor je gezicht houden als je aan het werk bent: (‘Ha! Hier heb je weer zo’n kansloze rukker van de media!’)

Willem Groeneveld schreef voor Sikkom geruchtmakende verhalen over studentenvereniging Vindicat en Groningse huisjesmelkers. Om de haverklap wordt sindsdien online zijn huisadres verspreid, afgelopen zondag nog, in een live-uitzending op Facebook van een pro-boerendemonstratie. Vorig jaar vlogen er thuis vijf bakstenen door zijn raam. Groenevelds woning is daarna zeer stevig beveiligd door zijn werkgever, de Noordelijke Dagblad Combinatie. Hoe precies, mag voor zijn veiligheid niet in de krant.

Bij de Limburgse regiozender L1 is justitieverslaggever Bas Dingemanse regelmatig de klos. Er is 3.000 euro geboden voor zijn huisadres en tegen Meld Misdaad Anoniem is gezegd dat Dingemanse op een dodenlijst zou staan – dat is grondig door de politie onderzocht, maar het heeft niets opgeleverd. ‘Vroeger konden mensen kwaad worden als je een fout maakte. Nu zijn ze al woedend omdat je gewoon je werk doet.’

Bas Dingemanse van L1. Beeld
Bas Dingemanse van L1.

Hoofdredacteur Henk Ruijl van Omroep West noemt dit losjes ‘de veelmondige samenleving, die elkaar opjut via social media’. Die veelmondigheid vindt Henk prima, het opjutten minder. Zijn verslaggevers worden om de haverklap achterna gelopen door demonstrerende boeren, verslaggevers kunnen niet meer in hun eentje met een camera naar Duindorp, en ’s avonds gaat daar voor straatopnamen altijd beveiliging mee – net als naar de Schilderswijk.

Bij Omroep Brabant had ik meer criminele intimidatie verwacht, gezien alle laboratoria van grote drugsbazen in die provincie. Zegt de hoofdredacteur: ‘Nee hoor, de verslaggevers die dáárop zitten maken zich nooit zorgen.’

Het gevaar komt nu van de gewone Nederlander. En dat is wel zo verontrustend.

Meer over