ColumnElma Drayer

Tien dagen had de koepel van universiteiten nodig voor een ommezwaai

Elma Drayer artikel column Beeld .
Elma Drayer artikel columnBeeld .
Elma Drayer

Waarom weet ik niet, maar deze krant vond de kwestie tot op heden geen aandacht waard. Ten onrechte, als je het mij vraagt. Wat wil het geval?

Eerder deze maand ontstond er in Joods Nederland behoorlijk wat onrust over de nieuwste strapatsen van The Rights Forum – in weerwil van de naam een oer-Hollands actiecomité bestaande uit nette oud-politici, idem diplomaten en geleerden die zich bekommeren om de Palestijnse Zaak. Oprichter Dries van Agt, voorheen premier, bekleedt er de functie van erevoorzitter.

Opbiechten

In zijn oneindige wijsheid achtte dit clubje, erkend door de Belastingdienst als een Algemeen Nut Beogende Instelling, de tijd rijp om een zogeheten WOB-verzoek in te dienen bij de veertien universiteiten die dit land telt. Met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur eiste het dat die zouden opbiechten met welke Israëlische bedrijven en instituties ze contacten onderhouden.

En o ja. In één moeite door wilde The Rights Forum weten welke ‘formele samenwerking’ er bestaat tussen deze universiteiten en Nederlandse instanties als de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding en het Centraal Joods Overleg.

Nu kan zelfs ik me best iets voorstellen bij dat eerste deel van het WOB-verzoek. Wie geobsedeerd is door Israël, nietwaar, vindt het vast reuze inzichtelijk om te weten of en hoe vaak Nederlandse academici met de Baarlijke Duivel in aanraking komen.

Bij het tweede deel van het WOB-verzoek staat mijn verstand stil. Hoezo zouden instanties die tot taak hebben de belangen te behartigen van Joods Nederland óók verdacht zijn? Het antwoord luidt geloof ik dat ze niet lelijk genoeg doen over de politiek van de staat Israël. Dat zal gerust. Maar het is, met permissie, toch een beetje alsof je Chinese Nederlanders verantwoordelijk houdt voor de politiek van China. Of Russische Nederlanders voor de politiek van Poetin. Dat zou geen zindelijk mens in z’n hoofd halen. Bij Joden mag het klaarblijkelijk wel.

Kamervragen

Heel begrijpelijk dus dat menigeen in Joods Nederland in woede ontstak. Heel begrijpelijk ook dat er Kamervragen volgden van Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Ulysse Ellian (VVD), die wilden weten of de minister dit soort WOB-verzoeken ‘toelaatbaar’ vond. Dat in alle consternatie het a-woord dikwijls viel leek me al even logisch. Of bestaat er soms een betere term voor maatregelen die heel toevallig uitsluitend Joden treffen? Dacht het niet.

De reactie van The Rights Forum en zijn sympathisanten was intussen van een bijna schattige voorspelbaarheid. Geheel naar verwachting jammerden ze over ‘initimidatie’ en een ‘lastercampagne’, in gang gezet door de ‘usual suspects’. Even vanzelfsprekend zetten ze hun opponenten weg in de guurrechtse hoek. Uiteraard klaagden ze dat een mens tegenwoordig klakkeloos voor antisemiet wordt uitgemaakt zodra hij alleen maar Israël bekritiseert. En natuurlijk maakten ze een heel nummer van het handvol Joden dat zich wél achter The Rights Forum schaart. Alsof zulks op miraculeuze wijze recht zou praten wat krom is.

Mij verbaasde dit allerminst. Wel was ik verbaasd over de houding van de koepelvereniging Universiteiten van Nederland (voorheen VSNU). Op 11 februari heette het in een verklaring dat de veertien universiteiten wettelijk verplicht waren The Rights Forum ter wille te zijn. Zij mogen niet zelf beslissen welk WOB-verzoek zij ‘moreel of anderszins niet wenselijk of ongepast vinden’. Vier dagen later vroeg de koepel plotseling om uitstel teneinde ‘een zorgvuldige afweging te kunnen maken’.

Ommezwaai

Pas afgelopen maandag maakte de vereniging een ommezwaai. Ferm verklaarde ze in een persbericht dat de Nederlandse universiteiten het laatste deel van het WOB-verzoek naast zich neer zullen leggen. ‘Het vizier richten op een specifieke groep burgers, onder wie ook medewerkers, studenten en alumni van onze universiteiten zorgt voor gevoelens van onveiligheid, van onrecht en discriminatie. Hier werken wij niet aan mee.’

Tien dagen is wat lang om aan te voelen wat een kleuter kan aanvoelen. Maar beter laat dan niet.

Elma Drayer is neerlandicus en journalist. Zij schrijft elke week een wisselcolumn met Asha ten Broeke.

Meer over