Opinie

Technische overwinning in de rechtszaak tegen avondklok was geen morele overwinning

De opheffing van de avondklok was voor niemand een overwinning. De gewonnen rechtszaak was een technische kwestie, geen morele.

Willem Engel van protestgroep Viruswaarheid  bij het gerechtshof.  Beeld
Willem Engel van protestgroep Viruswaarheid bij het gerechtshof.

De uitspraak van de rechter dinsdag dat de avondklok per direct moest worden opgeheven, werd door Viruswaarheid uitgelegd als een overwinning. Een overwinning op wat? Op afgenomen vrijheid? Viruswaarheid kreeg gelijk op een rechtsgrond, niet op de inhoud van de maatregel, alhoewel de onderbouwing van de voorzieningenrechter ook daarover te denken geeft.

Gaan Viruswaarheid en de rechter nu op de stoel van het OMT zitten als adviseur? De uitspraak betekent vertragen, verwarren en opruien zonder ook maar enige alternatieve aanpak in het vooruitzicht te stellen.

Levens door elkaar geschud

De avondklok werd uitgebreid besproken in de Tweede Kamer. De maatregel werd gewikt, gewogen, en uiteindelijk met meerderheid aangenomen, dus democratisch besloten. Ja, iedereen heeft last van corona, ieders leven is door elkaar geschud op vlak van bewegingsvrijheid, sociaal leven, financiën en gezondheid. Ieders geduld raakt langzamerhand op en toch houden we het vol. We hebben rellen getrotseerd en saamhorigheid laten zien. Het overgrote deel van de Nederlanders houdt zich aan de avondklok en andere maatregelen.

Het circus dat zich dinsdag afspeelde in Den Haag leidt tot verwarring, ontkrachting van een democratisch besluit en tot veel onrust en het risico op nieuwe weerstand en verzet door de uitspraak van ‘per direct opheffen’. Een uitspraak die sowieso nooit in het nationale belang kan zijn geweest. Het leverde louter wrijving op over maatregelen die over het algemeen toch brede steun genieten.

Ongekende creativiteit

We kijken uit naar het voorjaar, melden ons massaal aan om mee te doen met een test voor een coronaproof evenement. Het experiment in het Beatrix Theater in Utrecht is een van de positieve berichten waar je even op kunt meebewegen. Net zoals de kritische gesprekken in praatshows en de gesprekken in het Catshuis met doelgroepen, om elkaar scherp te houden en te prikkelen om met betere alternatieven te komen.

Er is ongekende creativiteit, ondernemerschap en wilskracht om door te gaan. Dat is een kracht die meer oplevert dan blokkeren en weerstand opwerpen, een kracht die nog veel meer en beter gemobiliseerd mag worden.

Het winnen van een rechtszaak vanwege tekortschietende juridische onderbouwingen is een technische kwestie, geen morele. Het bezwaar tegen hoger beroep en rechters van vooringenomenheid betichten en hen wraken, zoals Viruswaarheid deed, werkte vertragend en ontregelend. Het laat zien dat Viruswaarheid het inzicht ontbeert dat nationale gezondheidsbelangen groter zijn dan de belangen van een klein minderheidsgroepering.

Gebrek aan verantwoordelijkheid

De uitspraak van Willem Engel dat we allemaal de overwinning konden gaan vieren op de pleinen in Nederland, leert dat de gewonnen rechtszaak voor Viruswaarheid een bredere relevantie heeft. Het gaat om beeldvorming. Maar de oproep tot feesten getuigt van weinig verantwoordelijkheidsbesef ten aanzien van 17 miljoen Nederlanders.

Het kabinet hoopt de instelling van de avondklok te legitimeren door de maatregel in een spoedwet op te nemen en daarvoor goedkeuring te vragen aan de Eerste en Tweede Kamer. Ongeacht de uitkomst van zowel het hoger beroep als van de aangepaste coronawet, kan het hele circus rond de intrekking van de avondklok op geen enkele manier uitgelegd worden als een overwinning.

Misschien was het sterker geweest als de schorsing niet was doorgegaan en we ons gewoon aan de avondklok hadden gehouden zonder de wettelijke dwang. Het zou blijk geven van respect voor het democratisch proces en waardering voor onze Tweede Kamer en ons kabinet.

Het was mooi en geruststellend om te zien dat de supermarkten het voortouw namen door tijdig te melden dat zij zich aan het dringende advies van Rutte zouden houden, dat de politie aangaf zichtbaar te zullen blijven surveilleren. Dat is vele malen respectvoller en krachtiger dan het continue gesoebat om via een technische omweg ‘moreel’ gelijk te krijgen.

Miriam Creusen is organisatieadviseur en publicist.

Meer over