feiten voor bij de borrel

Tandenborstels en telefoons worden duurder door chiptekort. Hoe kan dat?

Wereldwijd is er een tekort aan computerchips, met hogere prijzen en vertraagde leveringen tot gevolg. Hoe is dat te verklaren?

Twee mannen proberen nieuwe producten uit in de Apple Store in Singapore. Beeld Getty Images
Twee mannen proberen nieuwe producten uit in de Apple Store in Singapore.Beeld Getty Images

Tv’s, mobiele telefoons, auto’s en elektrische tandenborstels worden de komende tijd waarschijnlijk duurder, áls ze al geleverd kunnen worden. Een wereldwijd chiptekort leidt tot prijsstijging en vertragingen. Chipfabrikanten kunnen de vraag niet bijbenen, terwijl de omzet vóór corona juist daalde. Hoe komt het dat er te weinig chips beschikbaar zijn? En is het einde van het tekort al in zicht?

Computerchips worden allang niet meer alleen in computers gebruikt. Minder dan eenderde van de nieuwe chips zit in laptops en pc’s. Een vrijwel gelijk deel van de chipsberg wordt benut voor communicatiemiddelen, zoals mobiele telefoons. Slecht nieuws voor Apple-fans die met smart wachten op de nieuwe iPhone: de levering loopt flinke vertraging op. Zo’n 11 procent wordt aangekocht door de auto-industrie. De branche zal dit jaar 210 miljard dollar omzetverlies lijden vanwege het tekort, berekende het Amerikaanse onderzoeks- en adviesbureau AlixPartners.

null Beeld

Zo’n 13 procent van de chips wordt gebruikt voor overige producten. Lampen, deurbellen en broodroosters worden steeds vaker voorzien van ‘intelligentie’. Philips moest deze week de winstverwachting bijstellen, deels doordat het bedrijf te weinig chips kan bemachtigen voor elektrische tandenborstels.

In 2020 is wereldwijd in totaal voor 361 miljard dollar aan chips verkocht, in 2021 wordt dit naar verwachting zo’n 460 miljard, meldt brancheorganisatie World Semiconductor Trade Statistics (WSTS). Maar zelfs met deze toename wordt nog lang niet aan de vraag voldaan.

Begin 2020 leek het grootste probleem van de chipindustrie de dalende vraag. In 2019 waren voor het eerst sinds jaren minder smartphones verkocht dan het jaar daarvoor, en viel de markt voor computergeheugen tegen. In het laatste kwartaal van 2019 was de opbrengst van verkochte chips bijna 10 procent lager dan in dezelfde periode een jaar eerder. En aan het begin van de pandemie besloten veel autofabrikanten uit voorzorg minder chips te bestellen, waarop chipfabrikanten de productie verlaagden.

null Beeld

Ondertussen sloten de scholen en werd thuiswerken het devies. De vraag naar laptops en pc’s groeide snel, en daarmee de vraag naar chips, terwijl door diezelfde lockdowns de productie ernstig gehinderd werd. Dat was niet het enige obstakel. De grootste chipproducent ter wereld, de Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), had dit voorjaar last van de ongekende droogte in het land. Voor het maken van de chips is veel water nodig. Bij twee grote chipfabrieken in Japan brak brand uit. Asahi Kasei Microdevices werd getroffen in oktober 2020, Renesas in maart 2021. Ondertussen was Intel in de Verenigde Staten nog aan het bekomen van vertragingen door streng winterweer in Texas.

null Beeld

Ook de handelsoorlog tussen de VS en China bleef problemen veroorzaken bij leveringen. Bijna driekwart van de productie van chips vindt plaats in Azië. In 1990 was nog 80 procent van de chips van Amerikaanse of Europese makelij. De VS en de EU willen weer grotere spelers worden op de chipmarkt. Met de ‘Chips for America Act’ en de ‘European Chip Act’ trachten president Joe Biden en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen de afhankelijkheid van Aziatische producenten te verminderen. Zo wil de EU in 2030 20 procent van de wereldwijde chipproductie in handen krijgen, een verdubbeling van het huidige percentage. Een eventueel effect van deze maatregelen zal zeker nog even op zich laten wachten.

null Beeld

Sowieso kan het chiptekort niet heel snel opgelost worden, alleen al omdat de productie van een computerchip tot 26 weken kan duren. In augustus 2021 was de wachttijd van bestelling tot levering gemiddeld 21 weken, de langste wachttijd ooit volgens persbureau Bloomberg. Ter vergelijking: in februari 2020 was de doorlooptijd 12 weken. De ceo van Intel, Pat Gelsinger, verwacht dat het nog zeker tot 2023 duurt voordat vraag en aanbod weer in balans zijn.

Meer over