ColumnSheila Sitalsing

Straks gewoon met tranen in de ogen kijken naar de opening van de Winterspelen

null Beeld
Sheila Sitalsing

Afgelopen zomer stond een groep demonstranten, samen met vertegenwoordigers van Amnesty International en de makers van het programma Pak de Macht van BNNVara, op de stoep van de Chinese ambassade aan de Willem Lodewijklaan in Den Haag. Ze brachten 101.903 handtekeningen mee ter ondersteuning van het verzoek of de Chinese ambassadeur helderheid kon scheppen over bedreiging en intimidatie van Oeigoeren in Nederland.

Dat kon de ambassadeur niet. Gooi de handtekeningen maar door de brievenbus, zei de beveiliging. De ambassadeur was wellicht druk met het geven van een interview aan het AD dat in diezelfde week verscheen – de interviewer had zó ijverig op plinthoogte over de grond gekropen teneinde de ambassadeur niet te ontrieven, dat de tekstuele weergave (‘Alles draait om de belangen van het volk’) van de krantenpagina af glibberde.

Zo gaat dat altijd. Quatsch verkopen over het belang van ‘stabiliteit en eenheid’ en zwijgen en ontkennen als iemand naar het lot van de Oeigoeren informeert. Ook al rijgen de getuigenissen, bewijzen en satellietbeelden zich aaneen tot een slinger van gruwelen in Xinjiang: detentiekampen, dwangarbeid, gedwongen sterilisatie, terreur, martelingen, geloofsonderdrukking, gedwongen assimilatie, schendingen van het Genocideverdrag.

Vorige week opende Tesla midden in Xinjiang een vestiging. Er verschenen beelden met bordjes: ‘Tesla hartje Xinjiang’. Vervolgens brak een storm aan kritiek los van mensenrechtenorganisaties.

Vooralsnog geeft Tesla geen krimp. Waarom zou het ook?

Want het mag dan wel zo zijn dat meer en meer regeringen in plechtige verklaringen zeggen dat het geen pas geeft om een minderheid in eigen land op te jagen. En het mag wel zo zijn dat de Amerikaanse regering restricties en voorwaarden oplegt aan de import van goederen die in Xinjiang zijn gemaakt en mogelijk met dwangarbeid tot stand zijn gekomen.

Maar zolang de binnenlandse Chinese afzetmarkt blijft groeien – de mensen worden er steeds rijker, ze omringen zich met steeds meer spullen, ze zijn met verschrikkelijk veel – zal geen ceo een onvertogen woord spreken over de Chinese praktijken. Apple verwierf er onlangs de koppositie in slimme telefoontjes. Nike, H&M, íédereen wil er zijn, íédereen wil er verkopen.

En zolang handelspartners elders in de wereld het lafjes aan de consumenten overlaten om zich te verdiepen in de herkomst van spullen en om op eigen houtje morele afwegingen te maken, en het aan bedrijven overlaten zelf convenanten op te stellen en normen voor maatschappelijk ondernemen in te stellen, zal er geen Tesla minder verkocht worden. Dat een overheid achterover kan leunen en fatsoen kan overlaten aan consumentenmacht en zelfregulering is een van de grotere leugens van het kapitalisme.

Vorige maand boog het bestuur van Intel al het hoofd en lispelde sorry tegen de Chinese autoriteiten, omdat het gesuggereerd had dat het niet in de haak zou zijn om onderdelen of grondstoffen uit Xinjiang te gebruiken. Intel koos ervoor door het stof te kruipen voor de Chinezen, omdat het weet dat het weinig tot niets te vrezen heeft van het Westen.

En straks staat iedereen gewoon weer ontroerd met tranen in de ogen te kijken naar de grootse opening van de Olympische Winterspelen.