CommentaarMartin Sommer

Stijgende verwachtingen en een dalende conjunctuur vormen een brandbare combinatie

Koning Willem Alexander en Koningin Maxima in de Grote Kerk voor aanvang van de Troonrede. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Koning Willem Alexander en Koningin Maxima in de Grote Kerk voor aanvang van de Troonrede.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Omdat we ook nu niet weten wat de toekomst brengt, is het beter buffers aan te houden ‘voor het perspectief van latere generaties’.

De zon scheen uitbundig op deze merkwaardige Prinsjesdag, maar de koning had geen zonnige boodschap. Nederland is hard getroffen door corona. Nog afgezien van de ziekte zelf, kregen velen te maken met onzekerheid en gemis aan veiligheid en vertrouwen. De economie kromp met meer dan 5 procent, en dat viel nog mee in vergelijking met de buurlanden.

De onzekerheid wordt nog versterkt door de kans op een tweede coronagolf en de uitkomst van de Amerikaanse ­verkiezingen, die bij elkaar wellicht meer invloed zullen hebben dan wat de regering aan plannen presenteerde. Maar juist de opgetelde onzekerheid heeft het kabinet ­aangegrepen om nu niet te bezuinigen, zoals Nederland ­traditiegetrouw wel deed als de conjunctuur tegenzat. ­Nederland gaat zich uit de crisis investeren, voor baan­behoud, en het in stand houden van bus, trein, kunst en cultuur. Dat is op korte termijn verstandig beleid, als je bedenkt dat de wereldeconomie er over een jaar heel anders voor kan staan, bijvoorbeeld als er een vaccin beschikbaar is. Dan is het natuurlijk beter als er geen dingen kapot zijn gemaakt.

Tegelijk is het riskant verwachtingen te wekken. Als een grondmist is er een nieuwe consensus ontstaan dat zuinig begroten iets is van lang geleden en voor domme mensen. Ineens vinden vier van de vijf economen en politici dat ­Nederland het met zijn begrotingsevenwicht en betrekkelijk lage schuld verkeerd heeft gedaan. Kennelijk is nu het moment om met groot geld de ongelijkheid aan te pakken, er bij de gezondheidszorg nog een schep bovenop te doen en een extra sprintje te trekken voor het klimaat.

Stijgende verwachtingen en een dalende conjunctuur vormen een brandbare combinatie. De FNV heeft een looneis van 5 procent op tafel gelegd, de helden van de zorg willen loonsverhoging. En waarom ook niet, zou je zeggen, nu het geld aan de bomen groeit. Omdat we ook nu niet weten wat de toekomst brengt, en het om die reden beter is buffers aan te houden. Om met de koning te spreken, ‘voor het perspectief van latere generaties’. Het kabinet zal aan verwachtingsmanagement moeten doen. Dat wordt in een verkiezingsjaar nog een hele uitdaging.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over