ColumnHarriët Duurvoort

Stemmen per brief kan voorkomen dat de verkiezingsdag zich ontpopt tot superspread-event

Harriet Duurvoort artikel column Beeld .
Harriet Duurvoort artikel columnBeeld .

Bij velen overheerst een zeker fatalisme als het gaat om de coronacrisis. Er is zoveel misgekleund, nu ook horen we met het vaccineren bij de allertraagsten. Waarom prikken we niet 24 uur achter ­elkaar door zoals sommige landen? Intussen grijpt de Britse variant om zich heen. De ernstige crisis die dat in het Verenigd Koninkrijk veroorzaakt lijkt ons voorland. Met één verschil: de Britten zijn tenminste voortvarend aan het vaccineren.

Wij blijven aanmodderen. Waar een klein, rijk en op het oog goed georganiseerd land groot in is: stuurloze, chaotische polderbureaucratie die niet zelden alles in het honderd laat lopen. We hoopten lang: eerst het zuur, dan het zoet. Maar het zuur lijkt inmiddels eeuwig te duren. We moeten aan de avondklok, waarschijnlijk zonder routekaart die ons enig zicht geeft op een gelukkige afloop. Tegelijkertijd hebben steeds meer mensen lak aan wat voor regels dan ook.

Gelukkig zijn er op 17 maart Tweede Kamerverkiezingen. Ik wil graag mijn steentje bijdragen om Rutte weg te stemmen, maar ben beducht voor een gang naar de stembus. Ik ben als informeel zorgverlener van een zorgintensief kind dan nog niet gevaccineerd. Terwijl zorgverleners in de gehandicaptenzorg inmiddels gelukkig gevaccineerd worden, is het nog gissen wanneer mensen die hun gehandicapte familielid thuis verzorgen, aan de beurt zijn.

Ik wil zo min mogelijk risico’s nemen met corona; als ik omval kan mijn grote zorgtaak door niemand worden overgenomen. En met vele, vele anderen. Tot we een vaccin krijgen, leven we in totaal isolement.

De actiegroep ‘Geen dor hout’, die zich inzet voor mensen met een chronische ziekte, een beperking en ouderen – en die deze geuzennaam koos na de beruchte column van Marianne Zwagerman, die vond dat deze groep wel ‘geofferd’ mocht worden in de coronacrisis – pleit samen met Bij1 voor het openstellen van briefstemmen voor wie dat wenst. Nu mogen alleen 70-plussers dat.

Een belangrijk pleidooi dat brede steun verdient. Want er zijn veel mensen onder de 70 wier stemrecht in het gedrang komt omdat ze het risico willen mijden dat de verkiezingsdag zich ontpopt tot superspread-event.

Ook de Kiesraad heeft aanvankelijk minister Ollongren geadviseerd het briefstemmen mogelijk te maken voor iedereen die dat wenst. Wel benadrukte de Kiesraad het belang van briefstemmen op aanvraag, om het ‘risico op circulerende stembiljetten’ te voorkomen. Dat is realistisch, want iedere 70-plusser een stembiljet opsturen, ook mensen die wel naar de stembus willen gaan, is vragen om chaos en bovendien fraudegevoelig. Maar briefstemmen kan volgens de Kiesraad veilig als aan een aantal voorwaarden wordt voldaan; de mogelijkheid hiertoe zou ook uitgebreid kunnen worden naar andere groepen.

In november zag minister Ollongren daar echter van af, met name onder druk van de gemeenten die een te grote administratieve last vrezen, terwijl het sowieso een helse klus is de verkiezingen conform de coronamaatregelen te organiseren. Niet onbegrijpelijk. Mijn eigen stembureau is bijvoorbeeld gevestigd in een verpleeghuis dat het afgelopen jaar veel coronadoden te betreuren had. Dit zal niet de enige locatie zijn die niet meer kan worden gebruikt. En voor het tegengaan van verspreiding van de Britse variant is niet 1,5 maar minimaal 2 meter afstand geboden.

De enige optie, volgens minister Ollongren, is dat jongere mensen met een hoog ­risico op ernstige gevolgen van een coronabesmetting hun isolement doorbreken of hun stem uit handen geven middels een machtiging. Maar machtigen (je kunt namens drie mensen een stem uitbrengen) is voor mensen zonder veilig sociaal netwerk niet mogelijk of wenselijk, menen Geen dor hout en Bij1.

Daarom is het van belang alsnog briefstemmen mogelijk te maken voor een bredere groep kwetsbare burgers. Mensen in ­risicosituaties zouden zomaar kunnen besluiten dit jaar maar niet te gaan stemmen en dat ondermijnt de democratie. Onder deze omstandigheden is het natuurlijk denkbaar dat de verkiezingen sowieso zullen worden uitgesteld.

Maar helder is dat toegankelijke en veilige verkiezingen het uitgangspunt moeten zijn. Niemand hoeft zijn veiligheid op het spel te zetten om zijn of haar elementaire democratische recht uit te oefenen.

Harriet Duurvoort is publicist.

Meer over