VERSLAGGEVERSCOLUMNMargriet Oostveen in Apeldoorn

Stemmen is niet de allerindividueelste expressie van uw allerindividueelste emotie

null Beeld

Kiezers verwarren het stemmen sinds de opkomst van microtargeting te vaak met de allerindividueelste expressie van hun allerindividueelste emotie. Zeven-en-der-tig partijen, en iedere moodswing van de zwevende kiezer is opeens relevant.

Tot welke misverstanden dit kan leiden bleek in januari nog bij de Raad van State, toen daar een man genaamd Evert probeerde de naam van de nieuwe politieke partij EVERT! te laten verbieden – hij meende oprecht dat mensen die partij met hemzelf zouden kunnen gaan verwarren.

Nu ben ik terug in Apeldoorn, waar de uitslag zowel bij de vorige Kamerverkiezingen als die dáárvoor het meest overeen kwam met de landelijke cijfers. Ik begin bij Herke Poelstra (78), in alles tegenvoeter van het huidige kiezersindividualisme. Stemt VVD sinds de PvdA Diederik Samsom ‘heeft weggepest’. Hij is net in De Stentor geïnterviewd, omdat hij er na een halve eeuw als vrijwilliger op het stembureau in de Apeldoornse wijk De Maten door corona niet bij kan zijn.

Herke Poelstra begon als kolenboer, tot het gas kwam. Hij had mulo B ‘met middenstand’, leerde nog wat door en belandde bij de Belastingdienst. ‘In die tijd werd je dan lid van de vakbond, dat was normaal.’ En het was ook normaal dat de vakbond je kwam vragen een stembureau te helpen bemannen. En dat je dan geen nee kon zeggen.

Herke Poelstra beschrijft zijn jarenlange inzet gekmakend onspectaculair. Wat was een spannend jaar? Nou, er was eigenlijk helemaal geen spannend jaar. Ging het wel eens anders? Nee hoor, het ging nooit anders. Zelfs niet vlak na de moord op Pim Fortuyn? ‘Nou nee, dat was niet extra spannend.’

Dít jaar misschien. Benieuwd of de mensen een mondkapje dragen, bromt Herke. En of ze veel verkeerd doen bij het poststemmen.

Maar verder? Het stembureau is een machine die in Nederland nooit hapert, en die democratische luxe zou je in alle consternatie bijna over het hoofd zien. ‘Stemmen is een ritme. En ik bewaakte dat ritme. In een stembureau draait alles om stabiliteit.’

Daarna nog even naar snackbar Majon in de Apeldoornse wijk Zevenhuizen. Bij de vorige verkiezingen was het hier één en al verbroedering naast de frituur. Zelfs de PVV stemmende glazenwasser in de zaak hield boven zijn frikadel een lofzang op ‘ons meerpartijenstelsel.’ Kumbaja, nu werd alles vast beter.

En nu? De vorige eigenaar is failliet. De zaak is overgenomen door Jim Hu, die de snackbar met gevoel voor traditie weer naar de eerste eigenaren noemde. Slimme zet, veel oude klanten keerden terug.

Als ik binnenloop zit aan de bar net Rebecca Hemrica met haar hondje Joepie op een bestelling te wachten. En Rebecca belichaamt de verwarring van dit moment volmaakt. Rebecca heeft twee verkiezingspostertjes bij zich die ze aan Jim Hu wil geven, om op te hangen. De één is voor Forum voor Democratie, haar keuze. De ander voor Lijst 30 van Willem Engel, de partij van een goede vriendin. Ze heeft in haar vriendengroep trouwens ook mensen die Partij voor de Dieren stemmen, ‘dat gaat allemaal prima samen, je respecteert elkaar’.

Rebecca Hemrica met Joepie. Beeld
Rebecca Hemrica met Joepie.

Rebecca ging naar de pabo, deed een aanvullende universitaire opleiding en is al jaren een gewaardeerd docent Nederlands in een Internationale Schakelklas, voor kinderen uit een andere cultuur en taal. Syrië, Eritrea, veel vluchtelingen, zegt ze. ‘En ik krijg door corona nu óók steeds vaker het gevoel dat ik moet vluchten, of vechten.’

Rebecca heeft net het complotkanaal Black Box tv ontdekt en is erg onder de indruk. ‘Ik zag net iets over Israël, waar ze de apartheid nu invoeren tussen gevaccineerden en ongevaccineerden.’ Rebecca voelt zich door alle regels nu ‘heel erg’ beperkt in haar vrijheid. Haar vriend, bedrijfseconoom, komt ‘nota bene’ uit Ghana. ‘En hij is ook heel sterk voor de FvD. Want Baudet is voor de vrijheid.’

Als de stembureaus net open zijn bel ik nog even met Nina Smaling, de opvolger van Herke Poelstra. Zesentwintig jaar oud, werkt voor een welzijnsorganisatie. Ze klinkt al precies zo onverstoorbaar als Herke. Thuis ging het nooit over politiek, zegt Nina, ze weet niet eens wat haar ouders stemmen. ‘Dus ik vond dat ik meer betrokken moest zijn.’

Omdat stemmen een ritme is. En dat zo houden, blijft het voornaamste.

Meer over