Opinie

Stel besluit kernafval niet honderd jaar uit

De regering wil 100 jaar wachten met een besluit over wat te doen met kernafval. Dat moet sneller.

Opslagplaats voor hoogradioactief afval in Nieuwdorp, Zeeland. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Opslagplaats voor hoogradioactief afval in Nieuwdorp, Zeeland.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Jaarlijks wordt in Nederland ongeveer 1.000 kubieke meter radioactief afval geproduceerd. Naast afval uit de kerncentrales Borssele en de stilgelegde centrale in Dodewaard gaat het om verarmd uranium, radioactief afval van de Hoge Flux Reactor in Petten, laboratoria, onderzoeksinstellingen, industrie en ziekenhuizen.

Dat wordt nu allemaal - 'tijdelijk' - opgeslagen bij de Centrale Opslag Voor Radioactief Afval, het staatsbedrijf COVRA, in Zeeland.

Eind 2014 stonden daar 41.500 vaten met laag en middelradioactief afval, 2.800 containers met verarmd uranium en ruim vijfhonderd vaten met hoogradioactief afval opgeslagen.

In volume gemeten is de bijdrage van Borssele en Dodewaard gering, maar bij radioactief afval gaat het om de mate van radioactiviteit. De COVRA stelt dat de kerncentrale Borssele en de gesloten kerncentrale Dodewaard zorgen voor ruim 90 procent van de totale radioactiviteit die voor eeuwig veilig opgeborgen moet worden.

De Europese Commissie heeft in 2011 in een richtlijn bepaald dat elke Europese lidstaat uiterlijk op 23 augustus 2015 een Nationaal Programma voor eindberging van radioactief afval moet maken. De richtlijn verplicht alle landen om burgers mee te kunnen laten praten over het plan.

Het Nederlandse ministerie van Economische Zaken stelde in 2013 een projectplan op, waarin stond dat de Europese richtlijn onder andere tot doel heeft om 'zogenoemd wait and see-beleid te voorkomen of tegen te gaan'. En, zo stelde het ministerie, 'de verantwoordelijkheid voor het beheer van radioactief afval en de daarmee samenhangende lasten zullen moeten worden neergelegd bij de generatie die ook profiteert van de technologieën waarbij het radioactief afval wordt gegenereerd. We mogen geen onnodige lasten doorschuiven naar toekomstige generaties.'

Een prachtig uitgangspunt. Nu de praktijk. De afgelopen vijftig jaar heeft elke opeenvolgende regering deze stralende en gloeiendhete aardappel voor zich uitgeschoven. We weten nog steeds niet wat we uiteindelijk met het radioactieve afval - dat voor honderdduizenden jaren veilig, van alles en iedereen geïsoleerd, opgeborgen moet worden - gaan doen.

Deze week liet minister Kamp weten de deadline van 25 augustus niet te halen. Het Nationaal Plan is er wel maar moet eerst nog ter inzage worden gelegd voor burgers die er hun mening over willen geven.

De inhoud is al wel bekend; de regering wil pas over honderd jaar een besluit gaan nemen over definitieve berging. Helaas mag dit van de Europese Commissie. De lidstaten worden weliswaar gedwongen een plan in te dienen, maar daarin mag staan dat er pas over honderd jaar gekozen gaat worden. Terwijl we doorgaan met het maken van kernafval en we nog geen idee hebben wat we er uiteindelijk mee aan moeten, laten we het aan onze kindskinderen over om een afdoende oplossing te vinden. Tegelijk nodigt de regering ons nadrukkelijk uit 'actief mee te doen aan een participatieproces over de beste manier om met het kernafval om te gaan'.

Hoe kun je nou burgers vragen mee te denken over de minst slechte oplossing als je tegelijk zegt niets met die reacties te zullen doen? WISE vindt dat een regering die er voor kiest om kernafval te blijven produceren ook het lef moet hebben om duidelijk te maken wat er met dat afval moet gebeuren: Waar moet het worden opgeslagen, en op welke manier?

Dit zal de ook de kern van onze inspraakreactie worden: kiezen voor kernenergie? Dan ook met de billen bloot en locaties en methodes voor eindberging aanwijzen. Reken maar dat de bevolking dan graag zal participeren!

Meer over