Media in

Staat de veiligheid en geloofwaardigheid van Denemarken op het spel nu de inlichtingenchef in de cel zit?

De Deense media zijn in verwarring nu zelfs de aanklacht tegen de directeur van de Deense buitenlandse inlichtingentak geheim is, constateert correspondent Jeroen Visser.

Jeroen Visser
Lars Findsen is een begrip in de Deense inlichtingenwereld. Beeld EPA
Lars Findsen is een begrip in de Deense inlichtingenwereld.Beeld EPA

De chef van de Deense inlichtingendienst zit al meer dan een maand in de cel, zo bleek vorige week. Lars Findsen en drie andere hoge functionarissen, inclusief een oud-minister van Defensie, worden beschuldigd van het lekken van staatsgeheimen. Findsen zit als enige vast. Vorige week moest hij voorkomen. Hij riskeert een celstraf van twaalf jaar.

De onthullingen houden de Deense media flink bezig. Findsen is een begrip in de Deense inlichtingenwereld. Tussen 2002 en 2007 leidde hij de binnenlandse veiligheidsdienst (PET). Sinds 2015 staat hij aan het hoofd van de buitenlandse inlichtingentak (FE). In augustus 2020 werd hij op non-actief gesteld, nadat een onafhankelijke toezichthouder had geoordeeld dat zijn dienst informatie achterhield. Na onderzoek door een commissie werd Findsen vrijgepleit. Dit keer staat de directeur in het beklaagdenbankje omdat hij teveel informatie zou hebben verstrekt. Wat is hier aan de hand?

Verwarring

Het gebrek aan informatie - zelfs de aanklacht is geheim - laat de media voorlopig in verwarring achter. ‘Of Denemarken is bezig zijn eigen inlichtingendiensten te vernietigen door een ongefundeerde zaak aan te spannen tegen de FE-chef, of het land heeft een spionnenbaas die de veiligheid van het koninkrijk heeft ondermijnd. Beide opties zijn, mild geformuleerd, beangstigend en erg schadelijk voor Denemarken’, schrijft de krant Politiken.

Pikant is dat de aanklacht tegen Findsen lijkt te berusten op een onderzoek van de binnenlandse inlichtingendienst. Dat zou betekenen dat de regering zijn twee inlichtingentakken tegen elkaar heeft uitgespeeld. Volgens Politiken roept dit vragen op over de betrouwbaarheid van de Deense diensten. ‘Welke buitenlandse inlichtingendienst voelt zich nu nog veilig om met hun Deense collega’s samen te werken als de ene dienst zich genoodzaakt voelt om de directeur van de andere aan te vallen?’

In dagblad Berlingske nam een oud-collega het voor Findsen op. Volgens deze Hans Jørgen Bonnichsen dendert de regering ‘als een olifant door de porseleinkast’ door de oud-chef aan te klagen op basis van een wetsartikel dat in 1979 - toen werd een Stasi-agent veroordeeld - voor het laatst werd gebruikt. In plaats daarvan had de inlichtingenchef ook gewoon op een ambtelijk zijspoor kunnen worden gezet, betoogt Bonnichsen. ‘Nu wordt hij minder gunstig behandeld dan de piraten in de Golf van Guinee.’

Rot

Volgens de krant Jyllands-Posten wordt Findsen aangeklaagd omdat hij in media-interviews toegaf dat de Deense diensten samenwerken met de Amerikaanse inlichtingendienst NSA. Volgens de krant is het ongehoord dat hij daarvoor vast is gezet. ‘Wat is er rot in Denemarken?’, vraagt de krant zich af. ‘De veiligheid en geloofwaardigheid van Denemarken zullen de grote verliezer worden.’

In dagblad Politiken schrijven twee hoogleraren, tevens oud-toezichthouders, al net zo verbaasd te zijn over de aanklacht. ‘Het zou tamelijk verrassend zijn als hij iets zou hebben gezegd dat de betrekkingen van Denemarken met andere landen zou schaden. Als zeer ervaren inlichtingenchef moeten we aannemen dat Findsen weet waar de echte grens ligt. De samenwerking met de NSA is tenslotte al uitgebreid beschreven door Edward Snowden.’ Volgens de hoogleraren is de zaak veeleer het resultaat van een ‘diepe vertrouwenscrisis’ tussen regering en de inlichtingendiensten.

Findsen zit voorlopig vast tot 4 februari, waarmee de mediastorm nog wel even zal aanhouden. ‘Ik ben onschuldig, dit is totaal waanzinnig’, zei de directeur tegen journalisten, toen hij vorige week naar de rechtbank werd gebracht.

Jeroen Visser is correspondent in Stockholm.

Meer over