ColumnLisa Becking

Sporen van historische willekeur fascineren me

null Beeld

‘Ibu Lisa!’ Dat is de welkomstgroet wanneer ik uit onze rode speedboot op land spring. Een dame loopt met open armen op me af. Tien jaar geleden verbleef ik in dit dorp in West Papua als promovenda. In die tijd woonden hier zo’n driehonderd mensen. Inclusief twee Europese dames die een maand lang elke dag onderzoek deden in zee. Ica was destijds onze gastvrouw. We wisselen wat beleefdheden uit, dan zegt ze plotseling ‘We hebben je waterfles nog!’ Nieuwsgierig loop ik mee richting haar houten huis. Onderweg rent een twintiger stralend op me af. ‘Ibu Lisa! Ik ben van de foto!’ Abuhari laat me trots z’n mobiel zien met een foto, van mijn foto, van hem als tienjarige. Voor mijn promotieonderzoek verzamelde ik sponzen in zee. Nadat ik alle sponzen had gefotografeerd en opgeborgen in potten met sterk water, dronken we thee op de pier samen met een groepje kinderen. Foto’s van die theekransjes had ik uitgeprint en opgestuurd naar een familielid van de kinderen in de grote stad. Nooit geweten of die uiteindelijk afgeleverd waren in het dorp.

‘Ibu Lisa!’ Bij de deur van Ica staat onze voormalige schipper, Ali, klaar met twee pakken Oreos. Mijn favoriete koekjes voor veldwerk. Op de boot plaagde hij mij vroeger over de hoeveelheden die ik daarvan kon opeten. Nu zijn Oreos vaste kost wanneer hij toeristen meeneemt op snorkeltoer. Gezamenlijk lopen we het huis in. Alle drie wijzen ze omhoog naar een plastic fles op een plank. ‘Je waterfles!’ Inderdaad, sterk water om de sponzen in te preserveren. Mijn vergeten waar is al die tijd met zorg bewaard; hoe een kort verblijf onverwachte sporen kan achterlaten, na zoveel jaren.

West Papua, gefotografeerd vanuit een drone. Beeld Christiaan de Leeuw
West Papua, gefotografeerd vanuit een drone.Beeld Christiaan de Leeuw

Sporen van historische willekeur fascineren me. Zeker bij het bestuderen van biodiversiteit. Stel een orkaan veegt een deel van het koraalrif leeg. De omstandigheden zullen sterk bepalend zijn welke soorten die lege plek kunnen vullen. Denk aan de temperatuur of diepte. Daarnaast zullen willekeurige gebeurtenissen van invloed zijn voor de verdere ontwikkeling van de biodiversiteit. Bijvoorbeeld de eerste soort die toevallig komt neerdalen kan een voordeel hebben, puur omdat het zonder concurrentie snel in aantal kan toenemen. Vervolgens lukt het sommige andere soorten misschien niet om er tussen te komen, omdat die eerste soort er al is. De evolutiebioloog Stephen Jay Gould, suggereerde zelfs dat als we de ontwikkeling van het leven op aarde eens opnieuw zouden laten beginnen, dat we dan terecht zouden komen in een onherkenbare wereld.

Abuhari stuurde me vorige week een berichtje. Geen veerboten, geen toeristen, rust op het rif. Covid-19 laat ook op deze plek zijn sporen na. De uitwerking zal onvoorspelbaar eigenzinnig zijn.

Lisa Becking is universitair docent mariene biologie bij de Wageningen Universiteit.

Meer over