Columnbert wagendorp

Sigrid Kaag werkt aan haar volgende zelfgeregisseerde nederlaag

null Beeld

De duivelskunstenaar Johan Remkes heeft de gordiaanse knoop ontward, er is een doorbraak in de kabinetsformatie. Donderdag zei D66-leider Sigrid Kaag dat ze wil onderhandelen over een voortzetting van de huidige coalitie. Daarmee opende Kaag een deur die al openstond sinds 17 maart, maar die ze al die tijd niet wilde binnengaan omdat haar verkiezingsbelofte van een ‘zo progressief mogelijk kabinet’ hernieuwde samenwerking met de ChristenUnie in de weg stond. Maar in een ‘biechtstoelprocedure’ met Remkes ging ze als goede katholiek door de pomp, bad ze een rozenkransje en nam de CU in genade aan.

Pastoor Remkes fluisterde dreigend het woord ‘verkiezingen’ door het rooster en dat deed het hem. Dat nooit, dacht Kaag, dan nog liever Gert-Jan Segers. ‘Politici en partijen zijn op aarde om resultaten te boeken’, zei ze later over dat huiveringwekkende moment waarop ze moest besluiten de eeneiige tweeling PvdA en GL het bos in te sturen. Maar politici zijn nu eenmaal ook op aarde om verkiezingen niet zwaar te verliezen.

Vreemd genoeg had Remkes’ dreigement op Mark Rutte en Wopke Hoekstra veel minder effect. Zij bleven eendrachtig bij hun boycot van GroenLinks en PvdA. Dat kwam misschien doordat die twee calvinisten de biechtstoel minder serieus nemen. Mark Rutte was sowieso niet onder de indruk omdat hij verkiezingen toch zou winnen. Mark kan op klaarlichte dag een driedubbele lustmoord plegen zonder voor zetelverlies te hoeven vrezen.

Bij Hoekstra ligt dat anders. Volgens de peilingen zouden verkiezingen voor hem desastreus uitpakken – veel rampzaliger nog dan voor D66. Maar de scheve schaatser Hoekstra wordt uit de wind gehouden door de VVD, om zich Omtzigt en Van der Plas van het lijf te houden en te voorkomen dat het CDA na verkiezingen een marginaal splinterpartijtje wordt.

Op rechts houden ze elkaar traditiegetrouw steviger vast dan op de progressieve vleugel, ze weten daar beter hoe macht werkt. Bovendien is D66 altijd al gevoelig geweest voor de druk om politieke verantwoordelijkheid te nemen. Zelfs als samenwerking neerkomt op zelfmoord, kun je op de partij rekenen. CDA en VVD denken in termen van macht ten koste van alles, inclusief het land en het klimaat. D66 stort zich in alle redelijkheid voor koningin en vaderland in het zwaard.

De partij moet nu haar progressieve denkbeelden het door Remkes beloofde ‘beknopte’regeerakkoord zien binnen te smokkelen. De lijst met eisen die Kaag op tafel legt liegt er niet om: klimaat, onderwijs, Europa, bestuurscultuur. Kaag moet opboksen tegen VVD en CDA die er heel andere opvattingen op na houden – ondanks de wedergeboren klimaatactivist Rutte. Als in een nieuw kabinet de stikstofproblemen aan de orde komen, ligt er meteen een bom onder de coalitie, de boerenlobbypartij CDA staat pal voor het op peil houden van de uitstoot.

Kaags belangrijkste bondgenoot in een eventuele coalitie is de ChristenUnie, een partij waar ze tot voor kort niets meer van wilde weten. Bij haar linkse vrienden van GL en PvdA hoeft ze voorlopig niet meer aan te komen.

Het wordt een eenzaam gevecht. De D66-leider blies eerder hoog van de toren met haar belofte aan de kiezers van een zo progressief mogelijk kabinet. Daarna zaaide ze diep wantrouwen bij Rutte en Segers. Nu belooft ze ‘een ander programma’, ‘nieuwe politiek’ en een ‘nieuw elan’. Nederland moet klimaatkoploper worden en leidend in Europa. Het moet ‘progressiever, genereuzer, opener, menselijker’.

Het zal allemaal goed zijn bedoeld, maar ik ben bang dat haar beloftes de volgende zelfgeregisseerde nederlaag al in zich dragen.

Meer over