ColumnKustaw Bessems

Rutte brengt zelfs een kwestie van leven of dood terug tot een woordenspel

Wie deze hoop koesterde, moet hem na afgelopen week definitief laten varen: dit kabinet zal nooit beleid voeren om het coronavirus zo onder controle te krijgen dat we langere tijd meer vrijheid houden en de economie enigszins kan herstellen.

Rutte strooide Nederland zand in de ogen door aan het begin van een Kamerdebat zogenaamd fouten te erkennen. ‘Een heel ruiterlijke zelfreflectie’, vond Rob Jetten van D66 het. Volgens Lilian Marijnissen (SP) ‘keek de minister-president in de spiegel’ en zelfs Geert Wilders noemde het ‘eerlijk dat hij zegt dat het allemaal niet is gelukt’. Media trakteerden Rutte op de gewenste nieuwskoppen: ‘Kabinet erkent fouten, belooft beterschap.

Keek je beter, dan zaten de toegegeven fouten in de categorie uitvoeringsdetails. Op wezenlijke punten bewoog Rutte geen millimeter. ‘De strategie staat’, zei hij. ‘We hebben iedere keer op tijd ingegrepen.’

Typisch Rutte dat hij wel termen overneemt van zijn critici, maar dan zonder de betekenis. Zo hoort u hem het woord ‘indammen’ gebruiken. En zeggen dat hij ‘het virus wil platslaan met een hamer’ om er daarna mee ‘te dansen’. De beeldspraak hoort bij een aanpak die het aantal besmettingen altijd zo laag houdt dat je uitbraken met testen en bron- en contactonderzoek plaatselijk de kop kunt indrukken. Precies wat Rutte níet doet, want hij bevestigde gewoon nog eens dat niet die testcapaciteit voor hem de grens is, maar de ruimte in de ziekenhuizen. En hij kondigde aan dat hij al vóór het besmettingsniveau zo laag is weer wil gaan versoepelen. De route kortom, waarlangs we in de huidige dramatische situatie terecht zijn gekomen.

Zo brengt Rutte zelfs een gapende kloof tussen beleidskeuzes - in deze crisis een kwestie van leven of dood, de afdelingen spoedeisende hulp sluiten al voor coronapatiënten - terug tot een woordenspel.

Nederland wordt overspoeld door besmettingen, meer dan elk vergelijkbaar land. Een nationale horecasluiting sloopt ondernemingen. Met de dag kunnen meer patiënten de zorg niet krijgen die ze nodig hebben en bezwijken zorgmedewerkers onder de druk. Als zelfs dit alles het kabinet niet in beweging krijgt, brengt niets het in beweging.

Waar is dan nog een uitweg? Het kabinet gokt op een vaccin vóór de zomer, maar erkent dat het ‘niet zeker weet óf en wanneer een werkzaam en veilig vaccin beschikbaar komt’. Voor succesvolle behandelingen geldt hetzelfde.

Begrijpelijkerwijs zwelt de roep aan om het virus toch maar te laten rondgaan onder fitte jongeren en naar  groepsimmuniteit te streven zonder vaccin. De meeste deskundigen beschouwen dit als gevaarlijk, onmogelijk en onethisch. Nu mogen we niets taboe verklaren, maar ik zie het ook niet voor me. Je wilt pakweg een kwart van de Nederlanders niet verplicht isoleren. Laat staan de rest verplichten om zich te laten besmetten. Het zou een ongekend sociaal experiment worden dat feilloos stuurmanschap vergt en volledige toewijding van de bevolking. Met onzekere uitkomst, want niet duidelijk is hoe immuun mensen worden na besmetting en ook niet hoeveel mensen immuun moeten zijn om de rest te beschermen. Lange termijngevolgen van ziekte zijn ook nog niet in beeld.

Alleen massaal ingezette supersneltests lijken op afzienbare termijn verlichting te kunnen brengen door scholen, de zorg en bedrijven op gang te houden. Voor de rest zitten we vast. We zullen ons onder dit kabinet van halfzachte lockdown naar halfzachte lockdown moeten slepen, met maximale maatschappelijke en economische verwoesting tot gevolg.

Het ziet ernaar uit dat Rutte dit heeft geaccepteerd en zich richt op zijn eigenlijke specialismen: verschillen gladstrijken en beeldvorming beïnvloeden. Niet de reële crisis bestrijden maar de politieke crisis. Dat doet hij fabelachtig. De peilingen voor de VVD zijn fantastisch, zijn waarderingscijfers hoog. Veel kiezers laten zich graag door deze premier een doodlopende tunnel in leiden.

Mailen? k.bessems@volkskrant.nl

Lees ook:

Supersnelle blaastest voor corona moet maatschappij weer op gang brengen
Een in Nederland ontwikkelde ademmeter kan bij ongeveer driekwart van de bezoekers direct zeggen dat ze geen covid hebben.

Meer over