CommentaarSander van Walsum

Ridouan T. en zijn neef, de advocaat, stellen de rechtsstaat zwaar op de proef

null Beeld ANP
Beeld ANP

Met een screening van advocaten door advocaten zou de beroepsgroep ook het eigen belang dienen.

Amnesty International merkte in 2017 het strenge regime in de extra beveiligde penitentiaire inrichting (EBI) in Vught aan als een vergrijp tegen de mensenrechten. De bekendste inwoner van de EBI, Ridouan T., lijkt evengoed kans te hebben gezien om zijn criminele activiteiten in gevangenschap voort te zetten, en zou met hulp van zijn advocaat, en neef, Youssef T. een gewelddadige ontsnapping hebben voorbereid. Het plan is verijdeld. En Youssef T., die loyaliteit tegenover neef Ridouan liet prevaleren boven de ethische geboden van zijn beroep, is aangehouden. Toch rijst de klemmende vraag of de Nederlandse rechtsstaat wel voldoende is toegerust voor de bestrijding van de criminaliteit waarvan Ridouan T. de exponent is.

De Italiaanse crimefighter Nicola Gratteri, aanklager in het lopende megaproces tegen ruim 400 leden van de maffia in Calabrië, heeft die vraag na de moordaanslag op Peter R. de Vries ontkennend beantwoord. Justitie in Nederland zou zich onvoldoende bewust zijn van de samenhang van misdrijven, van de mate waarin maffiose organisaties in de bovengrondse economie en het openbaar bestuur zijn geïnfiltreerd, en van de mogelijkheden die de wet aan gedetineerde criminelen biedt om vanuit hun cel met hun kompanen te blijven communiceren.

In Italië zijn de rechten van verdachten van ernstige delicten drastisch beknot na de moordaanslagen op de onderzoeksrechters Giovanni Falcone en Paolo Borsellino, in 1992. De ene verdachte is de andere niet, dus kunnen ze niet allemaal aanspraak maken op dezelfde rechten. Wie is ondergebracht in de ‘carcere duro’ – de ‘harde gevangenis’ – kan geen contacten onderhouden met medegevangenen en met de buitenwereld, en slechts in zeer beperkte mate met familieleden en advocaten. De laatsten worden aan een grondige screening onderworpen voordat ze de belangen van hun cliënt kunnen gaan behartigen.

In Italië, dat inmiddels ten voorbeeld wordt gesteld aan landen die zich tot voor kort vrij waanden van maffiose smetten, zou Youssef T. alleen al vanwege zijn povere staat van dienst en zijn familiebanden met een verdachte zijn uitgefilterd. In Nederland gebeurt zoiets pas als een advocaat met zijn eigen gedrag verdenkingen heeft gewekt. Met een screening vooraf, bij voorkeur uitgevoerd door collega-advocaten, zou de beroepsgroep ook zijn eigen belangen dienen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over