Opinie

Referenda over Europese verdragen zijn wél zinvol

In 'Referendum over een verdrag is onacceptabel' (O&D, 29 april) pleiten Hans Bos, Jules Hosman cs tegen nieuwe burgerinitiatieven als het gaat om verdragen die Nederland sluit met haar internationale partners. Laat ik beginnen mijn respect te betuigen voor de staat van dienst van de auteurs, waaronder oud-ambassadeurs, een voormalig topbestuurder en een oud-rechter van het hof van Justitie in Luxemburg. Met hun voorstel bewijzen ze het Europese project echter geen dienst.

Bouke S. Nagel en bedrijfskundige.
null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

We kunnen het democratisch tekort op ons continent namelijk niet negeren. Aan de ene kant valt dit te verklaren door het wegvallen van de basis van politieke partijen in onze samenleving. Met als gevolg dat de representativiteit in onze parlementaire democratie steeds verder zoek is. En daardoor ontberen politici tegenwoordig het vertrouwen dat nodig is om de samenleving vooruit te helpen. Aan de andere kant vormt ons land een uitzondering in Europa als het gaat om inspraak van burgers.

Verdiepen in één specifiek onderwerp

Want niet alleen de Zwitsers, maar ook mensen in Engeland, Schotland, Ierland, Denemarken, Noorwegen, Zweden, Spanje en Frankrijk maken af en toe een extra gang naar de stembus om stil te staan bij belangrijke kwesties, die zich niet lenen voor verkiezingen. Op die manier moet de hele bevolking zich in één specifiek onderwerp verdiepen in plaats van te vervallen in gejammer aan de zijlijn. Veel Europeanen beschikken over dat recht, behalve Nederlanders.

Door de invoering van het raadgevend referendum sluit ons land zich nu aan bij de rest van ons continent. Maar als Den Haag het voorstel van de heren Bos, Hosman e.a. serieus neemt bij de evaluatie van de referendumwet, dan kan straks geen enkel verdrag meer op de agenda staan. Met andere woorden: elk verdrag dat we afsluiten in het kader van de Europese integratie kunnen we niet met elkaar bespreken binnen een breed- en informatief maatschappelijk referendumdebat.

Lijst met thema's

Hoe Europa verder kan gaan door haar eigen bevolking achter zich te laten, is mij een raadsel. We zetten daarmee niet alleen de geloofwaardigheid van het Europese project op het spel, maar ook onze toekomst. En dat zal veel meer kosten dan onze internationale reputatie alleen, waar Bos, Hosman e.a. naar verwijzen in hun betoog. Toch hebben ze een punt, omdat onze regering niet na elke volksraadpleging terug kan komen op haar woord en daarin moet de referendumwet voorzien.

Daarom kan je denken aan een lijst met thema's, waarvan we op de voorhand weten dat mensen in Nederland die aan een extra toets willen onderwerpen buiten de verkiezingen om. Dit ter aanvulling op die andere lijst in de referendumwet met verboden onderwerpen (art. 5). Dan is er natuurlijk één thema dat niet thuishoort op die zwarte lijst, ook niet indirect. Europa! Als we dus het voorstel van de heren Bos, Hosman e.a. volgen, dan verklaren we de Europese eenwording taboe en dat kan niet.

Bouke S. Nagel is bedrijfskundige.

Meer over