Columnbert wagendorp

Ratko Mladic, de slager van Srebrenica, is geschiedenis. Maar niet voor iedereen

null Beeld

Ratko Mladic, de Bosnisch-Servische legerleider die in 1995 even de bekendste generaal van Nederland was, is ook in hoger beroep tot levenslang veroordeeld, vanwege genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. De beruchtste misdaad van Mladic is de moord op achtduizend Bosnische moslims uit Srebrenica, de stad die onder bescherming stond van een Nederlands VN-bataljon, Dutchbat.

Het is, ondanks de ongeveer 140 duizend doden, al bijna een vergeten oorlog, de Balkanoorlog die Joegoslavië veranderde in een lappendeken. Nu zijn Slovenië en Kroatië lid van de EU en willen Bosnië-Herzegovina, Servië, Macedonië, Montenegro en Kosovo dat graag worden. Er is sinds 1995 veel veranderd.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Op 11 juli 1995 werd de enclave Srebrenica in Bosnië onder de voet gelopen door de Servische strijdkrachten, met desastreuze gevolgen voor de mannelijke bevolking, achtduizend mannen en jongens werden afgevoerd en geëxecuteerd. Het Niod publiceerde in 2002 een 6.600 pagina’s tellend rapport, waarin werd onderzocht wat er precies was voorgevallen en hoe dat had kunnen gebeuren. Naar aanleiding van dat rapport trad het kabinet Kok-II af. Voor Wim Kok bleef ‘Srebrenica’ de rest van zijn leven een trauma, net als voor toenmalig minister van Defensie Joris Voorhoeve. Ze voelden zich mede-verantwoordelijk voor wat er was gebeurd.

Ratko Mladic speelde een hoofdrol bij de val van Srebrenica. En aan Nederlandse kant de luitenant-kolonel van Dutchbat, Thom Karremans. Op Youtube staat het filmpje dat de Serviërs maakten van het onderhoud dat Mladic en Karremans ten tijde van de val hadden in hotel Fontana in Bratunac, elf kilometer van Srebrenica. Het is nog steeds pijnlijk om naar te kijken. Mladic blaft, Karremans antwoordt timide, als een betrapte schooljongen. ‘I am a pianoplayer. Don’t shoot the pianoplayer.’ Waarop Mladic hoont: ‘U bent een waardeloze pianospeler!’ Een dag later helpt Dutchbat de Serviërs bij het scheiden van mannen en vrouwen en als dank ontvangt Karremans van Mladic een schemerlamp. ‘For my wife?’ vraagt hij beleefd.

‘Overste Karremans’, die even later nog het strategisch inzicht van zijn tegenstander zal prijzen, is sindsdien naam van de schaamte.

Mladic waant zich op dat moment onaantastbaar, maar de tijd zal ook hem kwetsbaar maken. Juist de Servische wens om lid te worden van de EU wordt hem noodlottig – dat is onmogelijk zolang Mladic vrij rondloopt. Zestien jaar na Srebrenica, in 2011, wordt hij gearresteerd en in 2012 begint in Den Haag het proces tegen hem. Dat duurt vijf jaar en daarna nog drieënhalf jaar in hoger beroep. Tezamen 530 zittingsdagen waarop 592 getuigen worden gehoord.

Mladic is 79. Hij heeft een hartaanval en twee hersenbloedingen overleefd. In zijn barse toon is soms nog de oude generaal te herkennen, maar het zijn de laatste erupties van een oude man. Ratko Mladic is geschiedenis geworden.

Alleen de nabestaanden van zijn slachtoffers én zijn bewonderaars weten straks nog wie hij was: de slager van Srebrenica.

In de Volkskrant stond zaterdag een mooi verhaal van Jorie Horsthuis, over Serviërs die werden veroordeeld in Den Haag, maar die inmiddels weer op vrije voeten zijn. De ICTY-celebrities worden ze genoemd. Ze zijn strijdbaar en zich van geen schuld bewust. Ze schrijven dikke boeken over het onrecht dat hen is aangedaan. De Servische nationalisten dragen hen op handen. Voor hen is Ratko Mladic een held.

Het tribunaal is klaar, de daders zijn bestraft en het verleden is afgesloten. Maar niet voor iedereen.

Meer over