ColumnBert Wagendorp

Premier Rutte stond erbij alsof hij door een coronapatiënt vol in het gezicht was geniest

null Beeld

De Haagse voorzieningenrechter schafte dinsdagochtend de Avondklok af, maar het gerechtshof in Den Haag zette die uitspraak dinsdagavond on hold. Tot het hoger beroep van het kabinet, dat vrijdag dient. Reden daarvoor was ‘het staatsbelang’ en de vrees voor het jojo-effect: paar dagen de straat op en dan weer opgesloten. Een verwarrende soap? Nogal. En de verwarring is nog niet voorbij, want het touwtrekken tussen eiser Viruswaarheid (nooit ‘Viruswaanzin’ zeggen) gaat dus nog even door.

Voorzieningenrechter Hoekstra verklaarde dinsdag dat geen sprake was van ‘de bijzondere spoedeisendheid’ die voorwaarde is voor het activeren van de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Wbbbg). Die is bedoeld voor dijkdoorbraken, ‘de bezetting van Groningen door de Russen’ en andere spoedeisende calamiteiten. Van grote spoedeisendheid was volgens Hoekstra bij de invoering van de Avondklok geen sprake. Al mag niet worden uitgesloten dat we ook bij een Russische inval eerst drie dagen gaan debatteren over een gepaste reactie. De argumenten voor het afblazen van de Avondklok leken sterk, dus het wordt interessant wat de rechter daar in hoger beroep van zal vinden.

Premier Rutte en minister van Justitie Grapperhaus stonden dinsdag vroeg in de middag achter hun katheders voor een persconferentie. Het was geen verheffend gezicht. Hier stonden twee mannen die wisten dat ze onzorgvuldig hadden gehandeld, blijk hadden gegeven van onvoldoende kennis van het staatsrecht en waren afgegaan. Om zich een houding te geven trok Grapperhaus zijn gebruikelijke gewichtige gezicht, maar daarmee viel niet te verhullen dat hij door de voorzieningenrechter als een onbenullig jongetje in de hoek was gezet.

Premier Rutte stond erbij alsof hij door een coronapatiënt vol in het gezicht was geniest. De uitspraak was een ‘tegenvaller’ zei hij. Het kabinet had nog wel zo braaf gedaan wat het OMT had gezegd. Dat had het kabinet de keuze geboden uit twee mogelijkheden: 24/7 huisarrest voor de gehele bevolking of de Avondklok. Het kabinet koos voor de laatste optie. De mogelijkheid beide opties als buitenproportioneel in de de prullenbak te deponeren was kennelijk bij niemand opgekomen.

Het kabinet luistert al een crisis lang naar het OMT als ouderlingen naar Gods onfeilbare woord. Zodra Jaap van Dissel heeft gesproken, buigen de ministers deemoedig het hoofd. Jaap zal het wel weten. Dat leidde tot wat de godvruchtige SGP’er Van der Staaij gisteren omschreef als ‘een krakkemikkige route’ richting Avondklok. Van der Staaij had recht van spreken, want hij waarschuwde al voor de invoering dat het kabinet zich daarmee in een juridisch moeras dreigde te begeven.

Intussen weet niemand, zelfs Jaap van Dissel niet, wat het precieze effect van de Avondklok nu eigenlijk is.

Met het kabinet werd dinsdag ook een groot deel van de Tweede Kamer afgeserveerd. Die ging onlangs in grote meerderheid tamelijk klakkeloos akkoord met verlenging van de maatregel. Mogelijk tast het virus ook het zelfstandig denkvermogen van politici aan. Dat moet worden onderzocht.

Om te redden wat er te redden viel, vroeg het kabinet dinsdag bij de Haagse rechtbank in dolle paniek om schorsing van de uitspraak van rechter Hoekstra. Die actie slaagde. Bovendien timmert Grapperhaus in grote haast een spoedwet in elkaar waarmee de Avondklok wél kan worden gelegitimeerd. Gelukkig voor Grapperhaus is ook hij al démissionair.

Intussen verspreidt de Britse variant zich minder snel dan de modellen van het OMT aangeven en verklaarde de wereldgezondheidsorganisatie WHO dat sinds 4 januari het aantal besmettingen wereldwijd is gehalveerd.

Misschien dankzij de Avondklokken, misschien ook niet.