OPINIE

Politiek, help de brandweer met een stichting

Trots, gemotiveerd en betrokken zijn onze vrijwillige brandweerlieden. Een prachtige Nederlandse traditie, die nu in de knel dreigt te komen door EU-beleid, betoogt Theo Schuyt.

Vrijwillige brandweer blust een hooibrand in Dreumel, 2018. Beeld Marcel van den Bergh
Vrijwillige brandweer blust een hooibrand in Dreumel, 2018.Beeld Marcel van den Bergh

De regelgeving van Brussel dwingt, zo lijkt het, demissionair minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid tot reorganisatie van de Nederlandse Brandweer. Want volgens de Europese wetgeving dient gelijk werk gelijk te worden betaald.

Het Nederlandse brandweercorps bestaat voor het overgrote deel uit vrijwilligers. Van de in totaal 24 duizend brandweerlieden zijn er 5 duizend betaald, 19 duizend zijn goed opgeleide vrijwilligers. Betaald en vrijwillig doen ongeveer hetzelfde werk.

Trotse vrijwilligers

Dat zijn dus 19 duizend burgers die vrijwillig een essentiële publieke taak uitvoeren. Trots zijn ze, gemotiveerd en betrokken. Is dat niet prachtig? Maar als gelijk werk, gelijk beloond moet worden, moeten vrijwilligers eigenlijk als beroepsbrandweer worden aangemerkt. Of mogen dus minder doen, en niet als als volwaardige professionals worden ingezet. Dat laatste vormt de kern van de plannen die voorliggen.

De eerste stap houdt in, zo meldde Nieuwsuur, dat vrijwilligers zelf bepalen of ze naar de kazerne komen als de pieper afgaat. Ook verplicht overnachten op de kazerne of een opkomstplicht volgens een rooster is niet meer toegestaan. Als brandweermensen wel verplicht moeten uitrukken, krijgen ze een arbeidscontract en zijn ze dus geen vrijwilliger meer.

Enorme onrust is het gevolg. Van de vrijwilligers heeft
15 procent al aangegeven te gaan stoppen als de plannen doorgaan. Men wil geen ‘tweederangsbrandweer’ zijn.

Reddingsmaatschappij

Er is in het land een soortgelijke fantastische organisatie: de Koninklijke Redding Maatschappij, de KNRM. Een stichting, met twaalf betaalde beroepsschippers, een kleine betaalde staf en een leger aan vrijwilligers. Onlangs waren twee KNRM-vrijwilligers nog op televisie vanwege hun heldhaftige rol bij het surfdrama aan de Scheveningse kust.

De KNRM is in tegenstelling tot de brandweer, een stichting: een goed doel dat een essentiële taak uitvoert langs de Nederlandse kust zonder een cent subsidie. Giften, schenkingen en nalatenschappen zijn de inkomstenbronnen. Het is een organisatie met hightechmateriaal dat internationaal in hoog aanzien staat.

Maatschappelijk middenveld

We hebben het hier over het maatschappelijk middenveld. Over vrijwilligers die zich inzetten voor het algemeen belang. Hoe valt dit te rijmen met de politici in Den Haag die zich nu en masse om de burger gaan bekommeren? Is het niet nog ongerijmder dat juist een CDA-minister niet in de bres springt voor wat Nederland zo eigen is: particulier initiatief?

Wat zijn de Haagse geluiden? Geen algemene regels, maar wetten op maat en geworteld in de praktijk. Laat de Nederlandse brandweer een voorbeeld zijn. Maak er een stichting van als de Europese regelgeving geen ruimte laat. Daarmee herkent én erkent de overheid de rol van de betrokken burger bij het overheidsbeleid. Dat wordt toch de bedoeling?

Theo Schuyt is hoogleraar filantropische studies, Vrije Universiteit Amsterdam.

Meer over