Opinie

Plan Europese Commissie zal belastingontwijking niet tegengaan

Een voorstel van de Europese Commissie om belastingontwijking tegen te gaan en transparantie te verhogen, is een wassen neus.

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Deze week presenteerde de Europese Commissie een voorstel dat er toe moet leiden dat bedrijven eindelijk inzichtelijk maken hoeveel en in welke landen ze belasting betalen. In plaats daarvan komt de Europese Commissie met een slap voorstel.

'Country-by-country reporting', zoals de rapportageverplichting wordt genoemd, is al vele jaren een heet hangijzer in de politiek. Mondjesmaat worden sommige bedrijven, zoals in de grondstoffenindustrie en de bankensector, verplicht om in verschillende vormen te rapporteren over hun belastingen.

Belastingontwijking op grote schaal blijft echter mogelijk zolang niet alle bedrijven verplicht worden per land te rapporteren. Die rapportage moet openbaar zijn. Zoals de 'Panama Papers' afgelopen week weer aantoonden: alleen als informatie publiek wordt gemaakt, kunnen belastingontwijkers tot de orde worden geroepen.

Vrij spel voor belastingontwijkers

De Europese Commissie had de Panama Papers kunnen aangrijpen om een stap in de goede richting te zetten. In plaats daarvan geeft de Commissie met het deze week verschenen voorstel belastingontwijkers nogmaals vrij spel.

Wat is het probleem met het voorstel? Op de eerste plaats mag dat eigenlijk geen 'country-by-country reporting' heten om de simpele reden dat bedrijven straks helemaal geen belastinginformatie hoeven te verstrekken over landen buiten de EU, met uitzondering van een klein rijtje belastingparadijzen.

Hierdoor blijft het gissen hoeveel van de winsten van bedrijven onbelast blijft. Belastingparadijzen zoals Zwitserland en de staat Delaware in de VS, komen naar alle waarschijnlijkheid niet op een dergelijk lijstje voor. En dat is niet alleen problematisch voor Europese landen: de armste landen in de wereld lopen momenteel 100 miljard dollar per jaar mis door belastingontwijking. Door het ontbreken van een rapportageverplichting per land buiten de EU, wordt niet duidelijk of internationale bedrijven hun eerlijke deel aan belasting betalen in deze landen.

Nederland als onderdeel van de oplossing

Als het voorstel ongewijzigd blijft, zal bovendien de publieke rapportageverplichting alleen gelden voor bedrijven die meer dan 750 miljoen euro omzet per jaar draaien. De drempel ligt wezenlijk hoger dan de Europese definitie voor een grote onderneming van 40 miljoen euro.

Dat betekent dat 85 à 90 procent van de multinationale bedrijven in de wereld niet eens iets hoeven te rapporteren en dus door kunnen gaan met waarmee ze bezig waren. Daarmee is het voorstel van de Europese Commissie niets meer dan een wassen neus.

De harde aanpak tegen belastingontwijking die verschillende Europese landen nu beloven, lijkt voorlopig nog niet te gebeuren, omdat diezelfde landen in de EU dwarsliggen om echte daadkrachtige stappen te zetten. Zo ook Nederland, dat zich momenteel eerder verbergt achter het Europees voorzitterschap dan dat het als voorzitter de kar trekt. Die laatste rol zou Nederland niet misstaan, gezien de aanzienlijke rol die ons land speelt in menig belastingconstructie. Zoals ook minister Dijsselbloem vorige week aangaf: Nederland moet onderdeel worden van de oplossing.

De Panama Papers tonen wederom de waarde en noodzaak voor meer transparantie aan. De belastingdiensten in Europa mogen nu dan wel in hun handjes knijpen met al die gelekte informatie, degene die de informatie lekken, betalen een hoge prijs hiervoor.

Dat weet ook Antoine Deltour, die later deze maand terecht staat voor het lekken van belastingafspraken in Luxemburg, beter bekend als de Luxleaks.

In plaats van het steeds weer in het nieuws komen vanwege belastingontwijking, schandalen en lekken, moeten Europese landen - Nederland voorop - ervoor zorgen dat alle bedrijven op gelijke wijze rapporteren over hun belastingafdracht per land en dat er ook werkelijk gehoor wordt gegeven aan de roep om transparantie.

Maaike van Diepen en Giuseppe van der Helm zijn verbonden aan Tax Justice Nederland, een samenwerkingsverband van acht organisaties inzake belastingontwijking.

Meer over