Commentaar

Pirouette van de Europese Unie maakt het Turkije te makkelijk

EU-leiders Charles Michel en Ursula von der Leyen spreken met de Turkse president Erdogan via een videoverbinding. Beeld EPA
EU-leiders Charles Michel en Ursula von der Leyen spreken met de Turkse president Erdogan via een videoverbinding.Beeld EPA

Wortel- en stokbenadering van de Unie klinkt goed, maar komt op het verkeerde moment.

De relatie tussen de Europese Unie en Turkije is dramatisch verslechterd sinds de vluchtelingendeal van 2016, vooral vanwege president Erdogans roekeloze externe avonturen en zijn mensenrechtenschendingen en beknotting van politieke vrijheden in eigen land. Toch maakten de 27 EU-leiders vorige week plotseling een pirouette. Ze boden Erdogan verbeterde relaties, uitzicht op (nog) grotere toegang tot de interne markt en een nieuwe zak geld om te blijven zorgen voor Syrische vluchtelingen in Turkije.

Met de komst van Joe Biden naar het Witte Huis maakte Erdogan recent een pas op de plaats in zijn gevaarlijke conflicten met EU-lidstaten. Hij stopte met boringen in betwiste wateren en praat weer met Griekenland. De EU is intern verdeeld, maar lijkt met dit aanbod de rust in de regio opnieuw te willen afkopen. Griekenland en Cyprus vonden het plan te soft, maar stemden uiteindelijk in met de ‘gefaseerde, conditionele en omkeerbare’ herstart. Bij slecht gedrag van Erdogan komen sancties weer op tafel.

Je kunt betogen dat deze wortel-en-stok-benadering de diplomatieke kracht van de Unie bewijst. Maar timing en inhoud van het voorstel roepen de vraag op of de EU, als grootste handelspartner van Turkije, zich niet te slap opstelt. De timing is zeer ongelukkig, net nu Erdogan uit een belangrijk vrouwenverdrag stapt en er een verbod dreigt op een Koerdische oppositiepartij.

De relatie met Ankara is complex en leent zich niet voor makkelijke oplossingen, zoals Turkije uit de Navo gooien. Maar waar de Turkije-deal in 2016 gebillijkt kon worden door een noodsituatie, geldt dat nu veel minder. De EU is veroordeeld tot voortmodderen, maar wel op basis van zelfrespect en in het besef van zijn economische kracht. De EU-27 hadden een hogere politieke prijs moeten eisen, ook inzake concrete stappen op het terrein van de rechtsstaat. Nu lijkt het te veel alsof Erdogans politiek van intimidatie wordt beloond. Die twijfel wordt zeker niet weggenomen door de aangekondigde vervolging vrijdag van vier Charlie Hebdo- journalisten wegens een spotprent over Erdogan.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over