Opinie

Ouders van jonge kinderen moeten hulp krijgen in vierde coronagolf

Schoolsluitingen hebben grote impact op werkende ouders. Ondersteuning is van belang voor hun gezondheid, voor de kwaliteit van onderwijs én voor de ontwikkelkansen van kinderen, schrijven vier onderzoekers.

Ilona WildemanMariska Klein VeldermanErnest de Vroome en Wendela Hooftman
Sinterklaasfeest op de Montessori School in Kralingen. Kinderen die niet naar school kunnen vanwege corona-klachten krijgen hun cadeautjes thuisbezorgd door de school.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Sinterklaasfeest op de Montessori School in Kralingen. Kinderen die niet naar school kunnen vanwege corona-klachten krijgen hun cadeautjes thuisbezorgd door de school.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Nederland zit middenin de ‘vierde coronagolf’. De besmettingscijfers zijn op recordhoogte en er is een enorme druk op de zorg. Veel van de besmettingen vinden plaats bij schoolgaande kinderen en hun ouders. Hoewel een landelijke schoolsluiting geen onderdeel is van de huidige maatregelen, zijn veel klassen en scholen noodgedwongen dicht, in verband met de quarantaines en uitvallend schoolpersoneel. Er is veel aandacht voor de negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van de kinderen als ze niet naar school kunnen. TNO onderzocht daarbij wat eerdere opvang- en schoolsluitingen voor werkende ouders betekenden. De resultaten vragen om passende oplossingen voor ouders met jonge kinderen als de kinderen noodgedwongen thuis zijn.

Meer stress

Twee keer gingen basisscholen en kinderopvang (deels) dicht door een lockdown. Wekenlang combineerden werkende ouders hun werk met extra zorg- en onderwijstaken voor de kinderen. Uit TNO-onderzoek tijdens de eerste schoolsluiting bleek dat de sluiting een grote impact had op de ouders. Het kostte werknemers met kinderen thuis meer moeite om de werk- en privé-verplichtingen te combineren. Zij ervaarden daarnaast meer stress.

De gedeeltelijke heropening van de scholen gaf verlichting voor deze werknemers. Hun productiviteit en welzijn verbeterde direct. Ook onderzoek na de tweede periode, waarin scholen en kinderopvang (deels) gesloten waren, laat een grote impact zien voor werkende ouders. Van de ouders met een baby, peuter of kleuter had 42 procent één of meer dagen niet gewerkt om coronagerelateerde redenen, zoals een schoolsluiting. Een op de tien ouders met kinderen in de basisschoolleeftijd had minder gewerkt, tegenover slechts 1 procent van de ouders van middelbare scholieren.

's Avonds en in het weekend

Ouders gebruikten verschillende oplossingen om met de gesloten opvang en school om te gaan. Het werk werd met name op andere tijdstippen ingehaald, zoals ’s avonds of in het weekend. Maar ook zetten ouders, en dan vooral vaders, vrije dagen in om bij hun - vooral jonge - kinderen te kunnen zijn, in plaats van aan het werk te gaan. Ouders van jonge kinderen namen verder relatief vaak bijzonder verlof op. Veel minder werd er ziek gemeld of een andere oplossing gezocht. Opvallend is dat werknemers die zich ziek meldden, zich veel vaker eenzaam voelden (37 procent ‘sterk eenzaam’), dan de werknemers met andere oplossingen voor de gesloten school of kinderopvang (12 procent ‘sterk eenzaam’).

Tegen de soms heersende opinie in, blijken ouders zich dus niet massaal ziek te hebben gemeld. Ouders namen hun verantwoordelijkheid door werk op andere momenten in te halen en door inzet van (bijzonder) verlofdagen. Het is de vraag hoe ouders dit kunnen opvangen nu ze wederom geconfronteerd worden met kinderen die thuis zijn in plaats van op school of bij de opvang. Zeker als het om langere periodes gaat, kan het problematisch worden.

Onvoldoende vrije dagen

Want inhalen van werk op andere momenten betekent een verstoring van de werk-privé balans. Wat zijn de gevolgen voor de gezondheid als ouders met stress en beperkte energie, hun vrije dagen inzetten voor verzorging en onderwijs, of werk inhalen? Zijn er aan het einde van het jaar nog voldoende vrije dagen om in te zetten? Waarom voelt een deel van de ouders zich genoodzaakt zich ziek te melden? Worden de gezondheidsverschillen tussen ouders hierdoor vergroot? Welke invloed heeft dit op de kwaliteit van onderwijs en ontwikkelkansen van kinderen?

Een zero tolerance-snottenbellenbeleid, quarantaines en uitvallend schoolpersoneel leiden ertoe dat veel kinderen noodgedwongen thuis zitten. Vooral de ouders met jonge kinderen hebben het bij eerdere sluitingen lastig gehad en krijgen het nu opnieuw moeilijk. Met het oog op de gezondheid op de lange termijn, is ondersteuning van belang voor werkende ouders met thuiszittende kinderen. Het is verstandig wanneer werkgevers (ondersteund door de overheid) goed blijven zorgen voor hun belangrijkste kapitaal, de werknemers. Stel voldoende (bijzonder) verlof beschikbaar voor ouders die zorgtaken hebben doordat de kinderen thuis zitten. Bied ruimte om het werk waar mogelijk op andere momenten in te halen.

Ilona Wildeman, Mariska Klein Velderman, Ernest de Vroome, en Wendela Hooftman zijn onderzoekers van TNO.

Meer over