Opinie

Opinie: Zo gaan we schoolsluitingen in toekomst voorkomen

Goede ventilatie van klaslokalen, boosterprikken voor docenten en een andere vakantieplanning zijn dé manier om in 2022 herhaalde schoolsluitingen te voorkomen.

Freddy Weima
Scholieren hebben les met de ramen open, tegen corona. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Scholieren hebben les met de ramen open, tegen corona.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Mijn doel voor het komende jaar? Scholen sluiten nooit meer ongepland hun deuren. Nu blijkt dat we langer last blijven houden van corona, wordt het tijd dat de politiek stopt met allerlei ad-hocbesluitvorming. Het is geen werkbare situatie voor het onderwijs en niet goed voor leerlingen, ouders en onderwijspersoneel.

Dat corona impact heeft op het onderwijs staat buiten kijf. Na bijna twee jaar coronabeleid moeten we de hoofden bij elkaar steken en tot een beter plan komen: geen kortetermijnmaatregelen stapelen en geen plotselinge scholensluiting. Alle onderzoeken laten zien dat een sluiting van de scholen ongekende gevolgen heeft voor de ontwikkeling en het welzijn van kinderen. Bovendien worden de meest kwetsbare kinderen hierdoor het hardst geraakt.

Het onderwijs heeft zich nu drie keer laten overvallen door een scholensluiting en wat mij betreft overkomt ons dat geen vierde keer. Het is bewonderenswaardig hoe al die onderwijsprofessionals telkens weer inspeelden op het soms dagelijks veranderende beleid. Er is keihard gewerkt, aan online onderwijs, aan aangepaste roosters, aan alle coronamaatregelen. Maar het is genoeg.

Ik roep Dennis Wiersma, de nieuwe minister voor primair en voortgezet onderwijs, op om samen met het onderwijs en de medische sector na te denken over hoe we dit in de toekomst kunnen voorkomen. Als PO-Raad hebben we zelf die handschoen opgepakt en zijn hierover het gesprek gestart met onze leden, de schoolorganisaties. Daarbij mag ook out of the box gedacht worden.

Kinderopvang

Zo zien we graag dat maatregelen in afstemming met elkaar genomen worden. Scholen zijn geen zelfstandige eilandjes, maar werken steeds intensiever samen met de kinderopvang. Toch worden maatregelen tussen die sectoren door de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) vaak niet goed afgestemd. Dat samenhang in maatregelen belangrijk is, zagen we bijvoorbeeld tegen de zomer van 2021. Waar in scholen nog strenge maatregelen golden rondom groepjes en cohorten, konden de pretparken gewoon open.

Ander voorbeeld: terecht kreeg de zorg voorrang bij vaccinaties. Maar als je er echt alles aan wilt doen dat de scholen openblijven, dan verdient ook het onderwijspersoneel prioriteit. Een oproep om dat te doen bij de boostercampagne kreeg geen gehoor. Bij eventuele volgende boosters moet dat anders.

Als we echt voor een langetermijnaanpak gaan, dan moeten we ook naar schoolgebouwen kijken. De afgelopen decennia is daar onvoldoende in geïnvesteerd; de middelen die het rijk beschikbaar stelt aan scholen en gemeenten schiet structureel tekort. De huidige problematiek met ventilatie is daar een uiting van. Er moet nog veel gebeuren, maar op dit moment werken veel scholen hard aan het verbeteren van de ventilatie. Zo hangen er op steeds meer scholen CO2-meters, is er geïnvesteerd in onderhoud en is er meer inzicht gekomen in het juiste gebruik van ventilatiesystemen.

Subsidieregeling

Maar door complexe wet- en regelgeving en een tekort aan middelen is het niet overal mogelijk de problemen met betrekking tot ventilatie snel op te lossen. De huidige subsidieregeling schiet tekort, onder meer omdat 70 procent van de kosten niet wordt vergoed. Maar ook doordat de knelpunten rond schoolgebouwen niet in samenhang worden opgelost: het schoolgebouw wordt zo een lappendeken van deeloplossingen. Op die manier geef je uiteindelijk meer geld uit dan nodig. We gaan graag in gesprek met minister Dennis Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs) over wat er wel nodig is: een plan om slechte schoolgebouwen versneld aan te pakken zodat schoolgebouwen een goed en gezond binnenklimaat krijgen, functioneel zijn voor het onderwijs en toegankelijk en duurzaam zijn.

Onlangs vroeg de Bredase burgemeester Paul Depla aandacht voor vakantieplanning, in de wetenschap dat het coronavirus in de winter opleeft. Het is een spannend onderwerp in het onderwijs, maar het zou van moed getuigen als we het ook daarover kunnen hebben. Misschien dit jaar nog niet haalbaar, maar in plaats van verlengde kerst- en herfstvakanties zouden er scenario’s op de plank moeten liggen over omzetting naar online onderwijs in de weken rondom die vakanties. Ook weten we inmiddels dat het niet handig is om de kerstvakantie zo te plannen dat deze meteen start op kerstavond, zoals dit jaar het geval was.

Dat kinderen en jongeren naar school kunnen heeft absolute prioriteit, uiteraard met oog voor de veiligheid van onderwijspersoneel. De honderdduizenden mensen die in het onderwijs werken hebben laten zien enorm flexibel te zijn, er is een grote bereidheid om mee te denken. Laten we die denkkracht benutten om te voorkomen dat de scholen nog een keer onverwacht hun deuren moeten sluiten.

Freddy Weima is voorzitter van de PO-Raad, dat de belangen behartigt voor het basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs.

Meer over