OpinieThuiswerken

Opinie: Vrouwen moeten weg van het aanrecht en terug naar kantoor

Thuiswerken lijkt voordelen te hebben, maar is schadelijk voor de emancipatie van vrouwen, betoogt Els Vegter-van Veggel.

Moeder Sietske Knüppe met een van haar kinderen, thuis aan het werk.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Moeder Sietske Knüppe met een van haar kinderen, thuis aan het werk.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Sinds maart werk ik, en velen met mij volledig vanuit huis. Waar in het begin gejuich opging en vooral de voordelen van deze beweging opvielen, beginnen nu, na ruim een half jaar, ook de nadelen duidelijk te worden. De meeste vrouwen bevinden zich ergens tussen enerzijds behoefte aan autonomie, inclusief het realiseren van dromen en ambities, en anderzijds de wens een symbiose met partner en gezin aan te gaan.

Dit spanningsveld leidt bij vrouwen vaak tot een schuldgevoel op een van deze terreinen. Óf op het werk, óf thuis laten zij zaken voor hun gevoel liggen. Een van de direct merkbare voordelen van thuiswerken is een verbeterde werk-privébalans door minder reistijd en een doelmatiger werkwijze en vergadercultuur. Vergaderingen en afspraken vinden al maanden routineus virtueel plaats. Door deze toegenomen doelmatigheid zijn informele ontmoetingen en ongeplande dialogen flink afgenomen. Dat scheelt tijd. De productie en daarmee de efficiëntie ging in de meeste organisaties meetbaar omhoog, tot tevredenheid van veel managers.

Achter de voordeur veroorzaakte het thuiswerken voor veel vrouwen een onverwachte gedwongen nabijheid met hun gezin. Velen vonden dat in eerste instantie niet onprettig. Het stemde mij behoorlijk gelukkig om het schuldgevoel richting mijn gezin te voelen afnemen. Kinderen zijn tevredener, want hun moeder is altijd beschikbaar voor raad en daad. Alle afgevallen knoopjes zijn er weer aangezet en er zijn nieuwe recepten aan het kookrepertoire toegevoegd. De collectieve verlichting van dit aloude schuldgevoel van werkende vrouwen maakte al gauw stemmen los die opriepen het thuiswerken vooral niet meer terug te draaien en dit als een permanente werkwijze in te richten.

Dat door het gedwongen thuiswerken de autonomie van vrouwen, en daarmee de ruimte om eigen dromen en ambities op de werkvloer na te jagen en te realiseren is afgenomen, nemen veel vrouwen op de koop toe ten faveure van een merkbaar gelukkiger gezin. De ingedamde autonomie en toegenomen gezinssymbiose appelleert daarnaast aan de eeuwenoude latent aanwezige norm dat vrouwen gelukkig moeten zijn met deze versterkte symbiose en extra tijd achter het aanrecht.

Koekjes bakkend

Terwijl vrouwen koekjes bakkend de nieuwe werk-privébalans verteren, gaan mannen door met het vormgeven van de door hun (onbewust) geprefereerde doelmatige organisatiecultuur. Dit komt doordat mannen zich in huidige organisatiecultuur dankzij het thuiswerken prettig voelen. De op doelmatigheid gerichte werkwijze past hun goed. Zo zoeken mannen bij voorkeur zelf in hun eentje naar een oplossing voor een probleem en brengen dan hun pasklare, zelf gevonden oplossing in de vergadering ter goed- dan wel afkeuring in. Deze werkwijze voldoet aan hun (onbewuste) beeld hoe een sterke man functioneert.

Vrouwen komen veelal op een andere wijze tot een oplossing voor een probleem. Zij vragen mensen die ze vertrouwen met hen mee te denken en komen vervolgens na afweging en dialoog tot een gedragen oplossing, die zij ter bespreking in de vergadering willen voorleggen. Ruimte voor dialoog en reflectie is voor vrouwen daarom belangrijk. Belangrijker dan voor mannen. Denk aan het voorbeeld van het kwijtraken van de weg. Mannen puzzelen met routekaarten net zo lang tot ze de juiste route hebben gevonden. Vrouwen vragen de weg aan iemand die ze er vertrouwenwekkend uit vinden zien en volgen dan na eigen afweging de route die hun is uitgelegd.

De voor vrouwen zo belangrijke dialoog met anderen in hun organisatie wordt belemmerd door het thuiswerken doordat er veel minder spontane overlegmomenten zijn en communicatie een stuk lastiger is via het beeldscherm. Het gevolg daarvan is dat in de ontwikkeling van de organisatiecultuur de preferente werkwijze van vrouwen, die van afweging en dialoog niet verder doordringt.

Recht op autonomie

Als vrouwen niet alleen mee willen doen in het systeem wat vooral voorziet in de natuurlijke werkwijze van mannen dan moeten vrouwen hun recht op autonomie herpakken. En moeten zij het aanrecht opnieuw verlaten en de organisaties waarin zij actief zijn penetreren met de voor hun passende werkwijze, die van dialoog en afweging. Dat kan niet als vrouwen permanent thuis gaan werken en zij zich (letterlijk) weer achter het aanrecht en de voordeur laten stoppen. Ook niet als dat tijdelijk heel prettig voelt door verlichting van het altijd aanwezige schuldgevoel ten opzichte van hun partner en gezin.

Vrouwen dragen medeverantwoordelijkheid voor de organisatiecultuur van de toekomst en daarom moeten zij actief hun preferente werkwijze naar voren schuiven. Dit zal de besluitvorming binnen deze organisaties ten goede komen en de realisatie van het organisatiedoel dichterbij brengen. Maar belangrijker nog, hiermee creëren vrouwen de bestuurskamer van de toekomst.

Dus, hup, weg van het aanrecht en terug naar kantoor wanneer dat weer veilig kan.

Els Vegter-van Veggel is werkzaam als manager bestuurszaken.

Meer over